Ոգիների երկրի առեղծվածը

09.07.16 | 14:40

Վերջին մի քանի տասնամյակներին հարավկովկասյան տարածաշրջանը կարծես դարձել է համաշխարհային քաղաքական խաղացողների և հեգեմոն ուժերի համար շահերի բախման կիզաակետ: Բոլորն այստեղ ինչ-որ բան են փնտրում, ավելին, նրանք ասես լուրջ ու անլուծելի հարցերի մի ամբողջ շղթա ունեն: Կփորձեմ ներկայացնել տարածաշրջանային հակամարտությունների շուրջ մի քանի դիտարկում և հնարավորինս մատչելի մատուցել հակամարտությունների գենեզիսը, զարգացման փուլերը և ներկայումս ինչ կարգավորման կամ էսկալացիոն փուլում են գտնվում: Մի փոքր խոսենք վրաց-աբխազական խնդրի մասին: Աբխազիան ընկած է Հարավային Կովկասի հյուսիս-արևմտյան հատվածում, Սև ծովի ափին` Կոլխիդայի իջվածքում: Աբխազներն իրենց երկրին անվանում են Ապագանիա, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «ոգիների երկիր»: Աբխազիան մի տեսակ կամուրջ է հանդիսացել Հյուսիսային Կովկասի և Սև ծովի միջև, այստեղ էին խաչվում Եվրոպայի և Ասիայի, Մերձավոր Արևելքի և Ռուսաստանի առևտրային ճանապարհները: Աբխազիայի քաղաքական կարգավիճակը բազմիցս փոփոխվել է. այն գտնվել է Պոնտական թագավորության գերիշխանության տակ, հետո Բյուզանդական կայսրության կազմում, այնուհետև նվաճել են արաբները, ապա` թուրքերը: Աբխազական թագավորությունը 8-րդ դարում որոշակի ինքնուրույնություն է ձեռք բերել, այն ավելի հզորացել է 10-րդ դարում, իր մեջ ներառելով նաև որոշ վրացական հողեր: 19-րդ դարասկզբին աբխազական իշխանությունները մտել են ցարական Ռուսաստանի կազմի մեջ: Մինչև 1864 թվականը աբխազական իշխանությունները կարողացել են պահպանել իրենց ինքնուրույնությունը: Հարկ է փաստել, որ Ռուսաստանի կողմից աբխազները ենթարկվում էին քաղաքական և մշակությանին լուրջ ճնշումների: Այդ փոխհարաբերությունների ողբերգությունը կայանում էր նրանում, որ ցարիզմն իր հարավային սահմաններն ամրացնելու նպատակով որոշել էր ազատվել բնիկ լեռնաբնակներից: Հենց այդ ժամանակահատվածում 150 հազար աբխազներ իրենց հայրենիքից վտարվեցին, և այսօր դա է պատճառներից մեկը նաև, որ ավելի քան մեկ միլիոն էթնիկ աբխազ բնակվում է բուն երկրի սահմաններից դուրս: Ցարական Ռուսաստանը նպաստում էր լեռնաբնակների՝ Թուրքիայում վերաբնակցնելու քաղաքականությանը, պետական գանձարանից տրամադրվում էին անգամ ֆինանսական լուրջ հատկացումներ` միաժամանակ կատեգորիկ կերպով բացառելով տեղահանվածների վերադարձի գաղափարը: Ծրագրի համաձայն՝ այդ տեղահանված տարածքներում պետք է վերաբնակեցվեին կազակներ, սակայն այդ հողերի նկատմամբ նկրտումներ ունեին ոչ միայն ռուսները, այլև հույները, բուլղարները, նաև Վրաստանը: Ռեպրեսիաների արդյունքում աբխազներն իրենց երկրում հայտնվեցին փոքրամասնության կարգավիճակում, կարճ ընթացքում զրկվեցին նաև ազգային էլիտայից: 19-ի վերջին ցարական կառավարությունն աբխազների նկատմամբ փոխեց տարվող քաղաքականությունն ու վերաբերմունքը: Սա պայմանավորված էր վրացական շրջանում ինքնագիտակցության բարձրացմամբ և ինքնորոշվելու ազգայնական զգացումի աճի հետ, ինչը տվյալ փուլում, ինչպես և բոլոր ժամանակներում, դեմ էր Ռուսաստանի պետական շահերին: Ցարիզմը փորձում էր ոչ թե աբխազների հանդեպ իր մեղքերը քավել, այլ ուղղակի վրացական ազգային շարժման մեջ տեսնում էր կայսրության հիմքերը սասանող տարրեր: Շարունակելի….

Արմեն Հովասափյան

TRIPP ծրագիրը բյուրեղացման փուլում է, Հայաստանը պատրաստ է ապահովել Ադրբեջան-Նախիջևան ավտոմոբիլային կապը

Magnis.news

երկ

երք

չրք

հնգ

ուրբ

շբթ

կրկ

Ոգիների երկրի առեղծվածը

TRIPP ծրագիրը բյուրեղացման փուլում է, Հայաստանը պատրաստ է ապահովել Ադրբեջան-Նախիջևան...

Գազատար է վնասվել. վթարային գազանջատում Վանաձորում

Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղությունը ոչ միայն թղթի վրա է, այլ իրական....

Մոլդովայում Եվրոպական խորհրդարանի գրասենյակի գործունեությունը կընդգրկի նաև Հայաստանը. Մեցոլա...

Վստահ եմ՝ Հայաստանի ԱԺ-ն ու ԵԽ-ն կշարունակեն առաջատար դեր ունենալ Հայաստանը ԵՄ-ին ավելի մոտ...

Այսօր Միջինքն է

Մասկատ-Երևան թռիչքով ՀՀ է վերադարձել ևս 32 քաղաքացի

Բազմաբնակարան շենքերի կառուցապատմամբ զբաղվող անձը պետությանը պատճառել է 419 մլն դրամի...

Պետբյուջեն լցնելու մասին խոսում է մի սոված ոհմակ, որի օրոք 8 միլիարդ դոլարով ավելացել է երկրի...

ԱՊՀ միջխորհրդարանական վեհաժողովը Հայաստանի ԱԺ ընտրություններում դիտորդ լինելու հրավեր է...

Զոհվել է «WarGonzo» նախագծի հեղինակ Եվգենի Նիկոլաևը

Գլխավոր դատախազը վերացրել է ՊՆ N զորամասում 2018-ին պարտադիր ժամկետային զինծառայողի մահվան դեպքով...

Թալանի վերադարձ լինելու է, այդ թվում՝ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության օրոք կատարված և կատարվող...

Երևանն ու Վաշինգտոնը պատրաստ են ստորագրել միջուկային էներգիայի ոլորտում համագործակցության մասին...

Իշխանությունն այնպիսի հուժկու տեքստեր է հնչեցնում, կարծես Արցախ հանձնողն ու ՀՀ տարածքներն...

Վթար՝ Ազատավանում․ զոհ կա

Թեհրանի հայկական՝ Մաջիդիե թաղամասում գտնվող բնակելի շենքին հրթիռային հարված է հասցվել...

Բոլոր ավտոճանապարհները բաց են

Պապիկյանը մասնակցել է կանանց գումարտակի շենք-շինության...

Ադրբեջանից Հայաստան է տեղափոխվում 1023 տոննա հացահատիկ

Հայկական մամուլ

«Իրավունք». Փաշինյանը «տրաս է հանել» բոլորին անխտիր. «Մի քիչ էլ դուք վիզ...

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ի 50 ընտրյալները՝ նոր քննության առաջ. ներքին պայքարը թեժանում...

«Հրապարակ». ՔՊ–ում վերջապես գտան Հռիփսիմե Հունանյանի...

ՀայEngРусԵրեքշաբթի Փետրվար 03 «Ժողովուրդ». Մարդիկ փող չունեն, բայց վարկ են վերցնում. պաշտոնական...

«Ժողովուրդ». Հակակոռուպցիոն կոմիտեն հաստատեց. ՔՊ-ական Կոնջորյանի առանձնատան մասով ստուգումներ...

«Հրապարակ». Ինչ արդյունք կտան Մայր Աթոռի...

«Փաստ». Ո՞ւմ է ձեռնտու «բոլորին մերժելու» մոտեցումը

«Հրապարակ». ՔՊ–ականների խնջույքին Փաշինյանը սեփական մատուցողին ու բաժակն է...

«Հրապարակ». Փաշինյանը թիմին ասել է՝ պետք է ոչ թե 50+1, այլ 60 տոկոս...

«Հրապարակ». Գարեգին Բ–ի դեմ նոր քրեական վարույթ են...

«Ժողովուրդ». Հեղուկ գազի թանկացման առեղծվածն ու ադրբեջանական բենզինի...

«Հրապարակ». Շուտով նոր ցնցում է սպասվում հանրությանը

«Ժողովուրդ». ԱԺ-ում արտահերթ, գաղտնի օրակարգով նիստ է. ընտրական օրենսգիրք են...

«Հրապարակ». ՔՊ–ն՝ «Մեր ձևով»–ի օրակարգով

«Հրապարակ». Ուղիներ են որոնում՝ թույլ չտալու հոգևորականների մեկնումը...

«Փաստ». Էլ ի՞նչ են «բացելու» մինչև ընտրություններ

«Փաստ». Համայնքներ կմիավորվեն Լոռու, Սյունիքի և Վայոց ձորի մարզերում....

«Ժողովուրդ». Առողջապահության նախարարի գոտին 1375$ է, պայուսակը՝ 3150$. շքեղությունների...

«Ժողովուրդ». Իշխանությունները «եկեղեցու բարենորոգում» անվան տակ փորձում են «տիրանալ» եկեղեցու...

«Ժողովուրդ». ՔՊ նախընտրական ծրագրի ընդունումից գրեթե 5 տարի անց՝ միջին կենսաթոշակը ծրագրային...

«Հրապարակ». Արցախի թեմի առաջնորդն իր վախերի պատանդն է...

«Հրապարակ». ՔՊ վարչությունը գրանցել է Անդրանիկ Քոչարյանի թեկնածությունը` ՔՊ հաջորդ պառլամենտի...

«Փաստ». Հայ առաքելական եկեղեցում ոչ մի պառակտում տեղի չի ունենում, չնայած Փաշինյանի կողմնակիցների...

«Ժողովուրդ». Կատարվել է առերես հարցաքննություն

«Հրապարակ». Հայկ Կոնջորյանը կտրվել է գետնից

«Իրավունք». ՔՊ-ական մերժվածներն արդեն պատերի տակ դժգոհում են. ովքեր են «դաբրո» ստանում...

«Փաստ». Փաշինյանը մարդկանց տանում է բախումների, որ «հոգին...

«Ժողովուրդ». Ինչ է սպասվում Արցախի նախագահ Շահրամանյանին. հնարավոր է մեղադրանք...

«Ժողովուրդ». Արտախորհրդարանական պայմանավորվածություններ՝ 2026-ին...

«Փաստ». Ինչի՞ ցուցիչ են խայտառակ թվերը

«Ժողովուրդ». Ի՞նչ ունեցվածք ունի մարզպետի՝ երկարամյա ԱԱԾ-ական...

«Հրապարակ». Միհրան Հակոբյանի ծեծի պատմությունից հնարավոր է «տուժի» գլխավոր դատախազ Աննա...

«Ժողովուրդ». Հանկարծամահ լինելուց առաջ հարցաքննել էին հրաշագործ...

«Իրավունք». 10 եպիսկոպոսների հայտարարությունը իրավապահները չեն...

Տոտալ ձախողում Գյումրիում. «հակապատարագները»՝ կուսակցական...

«Իրավունք». Ինչ են զրուցել ԱԱԾ մեկուսարանում Աղազարյանն ու Սրբազանները. Բացառիկ...

«Փաստ». Կառավարությունը նոր մահակ է պատրաստում՝ «գեղեցիկ»...

«Ժողովուրդ». Բրյուսովի անվան պետական համալսարանում լարված իրավիճակ...

«Հրապարակ». Իշխանությունն ինչ սցենար է գծել եկեղեցու հետ կապված. 2-3 նոր անուն...

«Փաստ». Կսահմանվի կուսակցությունների տարեկան հաշվետվությունների ստուգման...

«Ժողովուրդ». Կոնջորյանն ու Հովհաննիսյանը 4-րդ անգամ տապալում են ԱԺ...

«Փաստ». Հայտարարագրերի վերլուծման նոր չափորոշիչներ...

«Ժողովուրդ». Երեւանի քաղաքապետարանը էլի գնումներ է արել ՔՊ-ական ավագանու անդամի...

«Հրապարակ». Պահանջում են Արցախի թեմի առաջնորդությունից...

«Ժողովուրդ». Քրեական ենթամշակույթի կրող «Օրենքով գողերը»` ՔՊ-ի...

«Ժողովուրդ». Առողջապահության ապահովագրության նախագիծը շտապում են ընդգրկել դեկտեմբերի քառօրյա...

«Ժողովուրդ». Իշխանությունն արդեն ունի իր համար երկու «սրտի կաթողիկոս»....

«Հրապարակ». ՔՊ–ում կարգախոսի փնտրտուք է

«Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը հիասթափված է Ալեն Սիմոնյանից. Պատճառը հայտնի...

«Ժողովուրդ». Որն է հաջորդ բուհը. Հակակոռուպցիոն կոմիտեն օպերացիան...