Կենցաղում օգտագործվող գազերից ամենատարածվածը մեթանն է, սակայն այն խիստ թունավոր է ու կարող է դառնալ առողջական լուրջ խնդիրների և անգամ մահվան պատճառ: Նման հետևանքներից խուսափելու համար հարկավոր է իմանալ, թե ինչ հատկություններով է օժտված այդ գազը, որոնք են թունավորման ախտանշանները և ինչ է հարկավոր անել թունավորման դեպքում:
Առաջին հերթին հարկ է հիշել, որ մեթանն անգույն և անհոտ գազ է: Հարկավոր է հաշվի առնել, որ կենցաղում օգտագործվող այս գազին բոնորոշ հոտը պայմանավորված է հավելումով, սակայն վատ հոտառություն ունեցող մարդիկ չեն զգա անգամ այդ հոտը: Այս գազը բնորոշվում է վառվելու ժամանակ առաջացող կապտավուն բոցով: Բացի այդ, օդի հետ խառնվելով այն կարող է դառնալ պայթյունավտանգ:
Մեթանն օդից թեթև է, ուստի ազատ տարածությունում այն վտանգավոր չէ, քանի որ բարձրանում է վերև և չի հայտնվում մարդկանց թոքերում: Սակայն այն կարող է խիստ վտանգավոր լինել փակ տարածությունում, որտեղ այն կարող է կուտակվել: Թունավորվելու համար օդում գազի կոնցենտրացիան պետք է լինի 25-30%:
Մեթանը կարող է հեշտությամբ ներթափանցել գլխուղեղ և ճնշել շնչառական օրգանների աշխատանքը: Բացի այդ, այն կարող է ախտահարել նաև կենտրոնական նյարդային համակարգը: Այս ամենը կարող է հանգեցնել թթվածնային քաղցի, իսկ ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելու դեպքում՝ մահվան:
Մեթանից թունավորման ախտանշաններն ու ծանրության աստիճանները
Գոյություն ունի մեթանից թունավորման ծանրության 4 աստիճան (թեթև, միջին, ծանր, վայրկենական ինտոքսիկացի) և դրանցից յուրաքանչյուրի ախտանշանները տարբեր են լինում: Ձեզ ենք ներկայացնում այդ ախտանշանները.
Թեթև
· գլխացավ,
· արցունքահոսություն,
· ընդհանուր թուլություն,
· սրտամկանի ցավեր,
· գլխապտույտ,
· քնկոտություն:
Միջին
· կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարում,
· թմբիր (կոլապս),
· շարժումների կոորդինացիայի խանգարում,
· սրտամկանի կծկումների հաճախականության արագացում:
Ծանր
· սրտամկանի ախտահարում,
· գիտակցության կորուստ,
· գլխուղեղի ախտահարում,
· թոքերի այտուցվածություն:
Վայրկենական ինտոքսիկացիա,
· գիտակցության կորուստ (մի քանի անգամ շնչելուց հետո),
· շնչահեղձություն (ասֆիքսիա),
· սրտի կանգ (5 րոպեում):
Թունավորման մասին վկայող ամենատարածված ախտանշանը մղկտուն ու բութ գլխացավն է, սակայն շատ հաճախ մարդիկ դա վերագրում են հոգնածությանն ու մրսածությանը: Մյուս ախտանշանը, որը սովորաբար անտեսվում է կամ վերագրվում առողջական այլ խնդրին, կրծքավանդակի ցավն է:
Գազից թունավորման մասին վկայող տարածված ախտանշաններ են գլխապտույն ու շարժումների կոորդինացիայի խանգարումը: Այս դեպքում մարդը չի կարողանում ձեռքեում պահել որևէ իր, իսկ նրա քայլվածքն անկայուն է դառնում: Ավելի լուրջ ինտոքսիկացիայի դեպքում նկատվում է գիտակցության խանգարում և մարդը չի կարողանում պատասխանել անգամ ամենապարզ հարցերին:
Բացի այդ, գազի բարձր կոնցենտրացիան սովորաբար նպաստում է սրտխառնոցի նոպաների առաջացմանը և փսխմանը:
Նշված ախտանշանների դեպքում հարկավոր է շտապ միջոցներ ձեռնարկել: Հարկ է հիշել, որ մարդը սովորաբար շատ արագ է թունավորվում և կարող է կորցնել գիտակցությունն ընդամենը մի քանի րոպե անց: Թունավորման ախտանշանների առկայության դեպքում մարդը պետք է շտապ դուրս գա մաքուր օդին և շտապ օգնություն կանչի:
Առաջին օգնություն մեթանից թունավորման դեպքում
Հարկ է հիշել, որ տուժածը կարող է մահանալ ոչ միայն վայրկենական ինտոքսիկացիայի դեպքում, ուստի հարկավոր է ժամանակին օգնություն ցուցաբերել:
Առաջին հերթին անհրաժեշտ է տուժածին շտապ մաքուր օդին դուրս բերել, իսկ այնուհետև անհապաղ շտապ օգնություն կանչել: Բացի այդ, հարկավոր է անպայման կանխել մեթանի հետագա արտահոսքը: Եթե տուժածը չի կարողանում տեղաշարժվել, ապա անհրաժեշտ է բացել բոլոր դռներն ու պատուհանները, որպեսզի նա սկսի մաքուր օդ շնչել: Այս ամենից հետո հարկավոր է.
· Ազատել տուժածի մարմնի վերին հատվածը հագուստից,
· Իրականացնել արհեստական շնչառություն,
· Տուժածին պառկեցնել բազմոցին,
· Նրա ճակատին կտորի մեջ փաթաթած սառույց դնել,
· Հիվանդի ծնկների տակ բարձեր դնել, որպեսզի նրա ոտքերը մարմնից բարձր լինեն,
· Տուժածի քթին անուշադրի սպիրտով թրջած տամպոն մոտեցնել,
· Շփել հիվանդի կրծքավանդակն ու վերջույթները,
· Եթե հիվանդը փսխում է, պառկեցնել նրան կողքի վրա, որպեսզի չխեղդվի,
· Թույլ ու ընդհատվող շնչառության դեպքում կրկին արհեստական շնչառություն իրականացնել:
Եթե հիվանդի կյանքին արդեն վտանգ չի սպառնում, հարկավոր է նրան մեծ քանակությամբ հեղուկ (չգազավորված ջուր, թեյ, կեֆիր, կաթ) և սորբենտ տալ: Կախված ինտոքսիկացիայի հետևանքով առաջացած խանգարումների ծանրության աստիճանից՝ բժիշկը կարող է նշանակել դեղամիջոցներ, որոնք կազատեն ացիդոզի դրսևորումներից և կվերականգնեն շնչառական օրգանների, սրտամկանի, անոթների և կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքը:
Հարկ է հիշել
· Այն տարածքում, որտեղ մեթան է կուտակվել, չի կարելի որևէ կենցաղային սարք միացնել կամ կրակ վառել, քանի որ անուշադրությունը կհանգեցնի պայթյունի և հրդեհի:
· Նման թունավորումների դեպքում տուժածին չի կարելի մորֆին կամ ադրենալին պարունակող դեղեր ներարկել:
· Արհեստական շնչառությունն իրականացնելիս հարկավոր է տուժածի բերանը ծածկել ջրով թրջված կտորով, այլապես մեծ է տուժածի թոքերում գտնվող գազից թունավորվելու հավանականությունը:
16:12
15:57
15:38
15:21
15:03
12:45
12:35
12:16
10:25
10:06
09:44
09:18
09:02
00:00
00:00
12:10
12:03
11:49
11:05
10:42
| երկ | երք | չրք | հնգ | ուրբ | շբթ | կրկ | |
| 1 | |||||||
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | ||
09:44
09:18
09:02
09:39
09:18
09:02
09:55
09:42
09:18
09:02
09:34
09:18
09:02
09:38
09:19
09:02
09:52
09:36
09:19
09:02
09:36
09:15
09:02
09:36
09:19
09:13
09:01
09:47
09:35
09:17
09:02
09:33
09:16
09:02
09:48
09:34
09:16
09:02
09:49
09:36
09:15
09:55
09:42
09:33
09:19
09:02
09:44
09:35
09:17
09:47
