Վերին Լարսի խնդրի լուծման ինչ տարբերակներ կան

05.11.19 | 12:49

Մեր զրուցակիցն է ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Միքայել Մելքումյանը

Պարոն Մելքումյան, Դուք օրերս եք վերադարձել Լարսից, ի՞նչ իրավիճակ է։ Տեսակետ կա, որ Լարսի ավտոճանապարհի խնդիրն անլուծելի է։

Պետք է նախ հիշենք, որ Վերին Լարսը 2009-2010 թվականից է գործում։ Մինչ այդ ավելի շատ լաստանավն էր օգտագործվում։ Եթե թվերով ասեմ, օրական թողունակությունը 170 բեռնատար է, բայց երկկողմանի։ Ընդհանուր 800 մեքենա է ելք ու մուտք լինում։ Բացի դրանից, պետք է հասկանալ, թե արդյոք այդ 800-ից ավելի տեխնիկապես հնարավոր է, թե ոչ։ 800-ը նշանակում է, որ մեկ բեռնատարի համար մոտավորապես 15 րոպե ժամանակ է պահանջվում։ Այո, վերջերս եղանք Վերին Լարսում և այդ առումով պետք է ասել, որ այնտեղ ռուսական կողմը 1,9 մլրդ ռուբլի է նախատեսում ներդնել տեխնիկական վերազինման համար։ Բայց դա բերելու է նրան, որ որոշ ժամանակ Լարսի ճանապարհը պետք է նեղանա։ Դա նշանակում է, որ հերթեր են գոյանալու։ Երկրորդ, եթե Ռուսաստանն անում է այդպիսի վերազինում, Վրաստանն էլ պետք է անի, որովհետև ռուսական կողմում ավելի հարթ տարածք է և ընդլայնման հնարավորություններն ավելի մեծ են, իսկ դեպի Վրաստան տարածքն ավելի լեռնային է, սահմանափակ են հնարավորությունները։

Այս ամենը չեմ ասում նրա համար, որ խնդիրը լուծում չունի։ Լուծում ունի, ուղղակի պետք է թողունակությունը, շարժունակությունը մեծանա։ Տարբեր իրավական և վարչարարական գործիքներով մենք խնդիրը քննարկել ենք՝ կապված և տրանսպորտային վերահսկողության, և ֆիտոսանիտարիայի, և բեռների կշռման հետ։ Այդ բոլորը պետք է էլեկտրոնիզացվի, և առանց կանգնելու գնան։ Բայց ինչքան էլ գնան, դա իր չափն ունի։ Հաջորդ հանգամանքն այն է, որ Լարսին այլընտրանք պետք է լինի։ Իմ անձնական կարծիքն է, որ Հայաստանը պետք է լաստանավ ձեռք բերի կամ վարձակալի, որ մենք կարողանանք Փոթի-Նովոռոսիյսկ հատվածներում որոշակի լուծումներ գտնել։

Սա որքանո՞վ գործարարներին ձեռնտու կլինի, թանկ չե՞ն լինի ծախսերը լաստանավային փոխադրման դեպքում։

Հիմա պետք է հաշվարկել, թե Վերին Լարսով անցնելու դեպքում որքան է ծախսը՝ հաշվի առնելով նաև հերթերը, օրերով այնտեղ մնալու, ապրանքը փչանալու, ճանապարհը փակվելու ռիսկերը, և լաստանավայինի դեպքում որքան են ծախսերը։ Միշտ էլ կախված բեռի տեսակից և բնույթից, նաև սեզոնայնությունից, պետք է հաշվի առնել բոլոր հանգամանքները։ Հիմա եթե Լարսը փակ է, ապրանքները ո՞նց տանեն։

Ռուսական կողմի հետ ստացվո՞ւմ են բանակցությունները։ Դուք խոսեցիք ապրանքների փչանալու մասին, «Սպայկա» ընկերությունը հայտարարել է, որ 17 օր հերթերի մեջ կանգնած են եղել, նաև պանրի փորձաքննության համար։ Սա ինչի՞ մասին է խոսում՝ վատ վարչարարության, ԵԱՏՄ կանոնադրությունը ճիշտ չկատարելու, թե՞ այլ խնդիրներ էլ կան։ Այս բացերը ինչպե՞ս են լուծվելու։

Պանրի հետ կապված խնդիրը ԵԱՏՄ-ին չի առնչվում։ Այդ խնդիրը կապված է նրա հետ, որ Ռուսաստանն ունի ապրանքատեսակներ, որոնք սանկցիաների տակ են։ Իրենց ասելով դա չպետք է լինի եվրոպական ծագման։ Հիմա պարզաբանումը պետք է լիներ այն մասով, որ դա եվրոպական ծագման ապրանք է, թե հայկական։ Ես կարծում եմ, որ որպես ԵԱՏՄ անդամ, շատ ավելի դյուրինություն պետք է ապահովված լինի, որ մեր գործարարները չտուժեն։ Ես հետաքրքրվել եմ, որ այո, դա տեղական ապրանք է եղել։

Ձեզ հայտնի՞ է փաստ, որ այդ ապրանքը թեև տեղական արտադրության է գրվում, բայց դա դրսից բերված է լինում։

Ժամանակին այդպիսի խոսակցություններ եղել են՝ կապված լոլիկի հետ և այլն, փաթեթավորումը փոխելու հետ, բայց ես հիմա չեմ կարող պնդել դա, ես այդպիսի փաստ այս պահին չունեմ։ Մենք պետք է կարողանանք այստեղ նույնպես որոշակի այնպիսի մեխանիզմներ կիրառել, որ բացառենք վերաարտահանումը։ Առանձին դեպքերը պետք է շատ կոնկրետ ուսումնասիրվեն, և անել հայտարարություններ, որտեղ մինչև վերջ ռեալ փաստաթղթավորված տեղեկատվություն չունես, չեմ կարծում, որ պատեհ է։

Այսպիսի խնդիրներին ինչպիսի՞ լուծում է հնարավոր լինում տալ, ինչո՞ւ պետք է հայկական ընկերությունը 17 օր սպասեր։

Որքան ինձ հայտնի է, ոչ միայն փորձաքննության են ուղարկել Կաբարդինո-Բալկարիա, այլև Մոսկվա։ Այսպիսի առանձին դեպքերի մասին դատողություններ անելուց առաջ պետք է ամբողջ սպեկտրը փաստաթղթավորված ունենանք։ Ես անմիջական կապի մեջ եմ եղել Էկոնոմիկայի նախարարության մեր գործընկերների հետ, որոնք այդ հարցով զբաղվում էին, նաև նախարարի հետ եմ խոսել, կսպասենք, կհասկանանք, թե լուծումներն ինչպիսին կարող են լինել։