2023 թվականը խոստանում է վերջին տասնամյակների ամենադժվար տարիներից մեկը լինել․ The National Interest

09.01.23 | 23:27

2023 թվականը խոստանում է տասնամյակների ամենադժվար տարիներից մեկը լինել՝ շարունակական շուկայական ցնցումների պատճառով: Թեեւ գնաճը կարող է վերահսկվել, այն կմնա բարձր մակարդակի վրա եւ կուղեկցվի անխուսափելի գլոբալ ռեցեսիայով: Հիմնական հարցն այն է, թե որքան ժամանակ եւ որքանով է լինելու անկումը։ Սա տարբեր տարածաշրջաններում տարբեր արձագանքներ կունենա՝ հիմնականում կապված Covid համավարակի եւ Ուկրաինայի պատերազմի հետեւանքների հետ, գրում է The National Interest-ը։

«Միգուցե Մեծ Բրիտանիան արդեն ռեցեսիայի փուլում է: Միացյալ Նահանգների համար ռեցեսիան, ամենայն հավանականությամբ, կլինի ավելի կարճ եւ ավելի թեթեւ, քան Եվրոպայի պարագայում, որի աշխարհագրական դիրքը եւ ավանդական էներգետիկ կախվածությունն ուղղակիորեն կապված են ուկրաինական հակամարտության հետ: Երբ Չինաստանը սովորի ապրել Covid-ի հետ 2023 թվականին, նրա տնտեսությունը կվերականգնվի: Այնուամենայնիվ, հարցական է մնում, թե երբ եւ ինչպես կվարվի երկիրը վարակի հետ։ Բացի այդ, համաճարակից հետո չինական պահանջարկի վերականգնումը կարող է հանգեցնել արեւմտյան տնտեսության ավելի բարձր գնաճի։

Զարգացող շուկաներում պարտքի աճը հիմնականում ապակայունանում է: 2023 թվականին սուվերեն պարտքի դեֆոլտի վտանգ կա, հատկապես Աֆրիկայում՝ համաձայնեցված եւ արդյունավետ վերակառուցման ջանքերի բացակայության դեպքում: 2022 թվականի ավարտից կարճ ժամանակ առաջ Գանան վերջին րոպեին Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ օգնության պայմանագիր է կնքել: Մյուսները, հավանաբար, նույնը կանեն 2023 թվականին: Բացի այդ, ներդրողները պետք է պատրաստ լինեն իրենց ունեցվածքը կրճատելու հնարավորությանը։

Աշխարհաքաղաքական հարթությունում տխուր իրականությունն այն է, որ Ուկրաինայում ամենավատը դեռեւս առջեւում է առաջիկա շաբաթների եւ ամիսների ընթացքում: Մասնավորապես, 2023 թվականի առաջին կեսին Ռուսաստանը պատրաստվում է խոշոր հարձակման։ Տեսանելի ապագայում կրակը, ամենայն հավանականությամբ, չի դադարի, քանի որ այս պահին չկա վստահություն, կամք կամ խթան լուրջ բանակցությունների համար:

Ռուսաստանի առաջնորդ Վլադիմիր Պուտինի համար հակամարտությունը էկզիստենցիալ ճգնաժամ է, եւ նա վճռական է՝ իր ուժերին տրամադրելու այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է Ուկրաինայում հաղթանակի հասնելու համար: Բացի այդ, Պուտինը զգում է, որ ժամանակը իր կողմից է եւ կարող է անվերջ ձգձգել պատերազմը։ Նա ձգտում է ժամանակի ընթացքում մաշել արեւմտյան քաղաքական համերաշխությունը եւ հասարակական համբերությունը: Այնուամենայնիվ, ռուսական զորքերի բարոյահոգեբանական վիճակն ու ռեսուրսների հասանելիությունը լուրջ մարտահրավերներ են դնում Պուտինի համար հաղթանակի հասնելու նրա ձգտումում, որը դեռեւս հստակ սահմանված չէ:

Որպես Ուկրաինայի գլխավոր ռազմական հովանավոր՝ Միացյալ Նահանգները հակամարտության առաջին տարվա ընթացքում գրեթե 100 միլիարդ դոլար տրամադրած կլինի։ Սակայն հանրապետականների կողմից վերահսկվող Ներկայացուցիչների պալատի ղեկավարները պարզաբանել են, որ Ուկրաինային քարտ-բլանշ չեն տա։ Թեեւ ԱՄՆ-ի ֆինանսավորումը չի ավարտվի 2023 թվականին, այն, հավանաբար, կդանդաղի եւ նախքան հատկացումը ավելի մանրամասն ուսումնասիրության կենթարկվի:

2023 թվականին ԱՄՆ-ի եւ Չինաստանի միջեւ լարվածությունը կմնա վտանգավոր բարձր մակարդակի վրա մի քանի ճակատներում, հատկապես Թայվանի եւ Հարավչինական ծովի շուրջ, հիմնականում՝ ծովային պահանջների եւ տարածքային վեճերի պատճառով: Թեեւ երկու կողմերն էլ ցանկանում են խուսափել ուղիղ առճակատումից, եզրագծի շարունակվող խաղը կարող է հանգեցնել սխալ հաշվարկի՝ անկանխատեսելի հետեւանքներով:

Հարավչինական ծովում ամերիկյան եւ չինական ինքնաթիռների վերջին սերտ հանդիպումը կարող էր զինված բախման պատճառ դառնալ եւ փոխել պատմության ընթացքը։ Այս եւ անցյալի նմանատիպ դեպքերը ընդգծում են Միացյալ Նահանգների եւ Չինաստանի միջեւ ավելի արդյունավետ թեժ գծի հրատապ անհրաժեշտությունը:

Թայվան չինական ներխուժման շարունակական սպառնալիքը դժվար թե 2023 թվականին իրագործվի։ Չինաստանը ներկայումս չունի արդյունավետ ներխուժման կարողություն: Բացի այդ, Չինաստանի եւ աշխարհի համար տնտեսական հետեւանքները աղետալի կլինեն։

Չինաստանի առաջնորդ Սի Ծինփինը, ամենայն հավանականությամբ, շրջափակում կկիրառի, սակայն չի ներխուժի Թայվան, եթե ԱՄՆ-ի կողմից մարտահրավերը մեծանա, կամ եթե դեպի Թայվանի անկախություն տանող քաղաքական տեղաշարժը անշրջելի լինի: ԱՄՆ քաղաքական առաջնորդների հետագա այցերը Թայվան, ինչպիսին է 2022 թվականի օգոստոսին Ներկայացուցիչների պալատի նախկին խոսնակ Նենսի Փելոսիի այցը, կարող է Չինաստանին շրջա փակման գնալու առիթ տալ:

Թայվանի 2024 թվականի նախագահական ընտրությունները կարող են հանգեցնել պոտենցիալ ճգնաժամի, եթե անկախության կոչերը սրվեն: Ըստ էության, ԱՄՆ-ի եւ Չինաստանի առաջնորդները պետք է ավելի կանոնավոր փոխգործակցության գնան եւ ավելի արդյունավետ կառավարեն հարաբերությունները: Այս պահանջը չկատարելը սարսափելի հետեւանքներ կունենա ամբողջ աշխարհում:

2022 թվականը եղել է այն տարին, երբ Covid-ը հիմնականում վերահսկվել է։ 2023 թվականին, ամենայն հավանականությամբ, Չինաստանում այս առաջընթացը կփոփոխվի՝ իր զրոյական Covid քաղաքականության կտրուկ կասեցման հետեւանքով: Պատվաստանյութակայուն տարբերակի սպառնալիքը դեռես առկա է։

Աշխարհաքաղաքական ճակատում 2023 թվականին համաշխարհային կայունությանը սպառնացող մյուս հիմնական կետերը ներառում են շարունակական անկայունությունը եւ վտանգավոր եզրագիծը Պարսից ծոցում Իրանի եւ Սաուդյան Արաբիայի ու նրա անվտանգության հիմնական երաշխավորի՝ Միացյալ Նահանգների միջեւ: Բացի այդ, Հնդկաստանի նեղ սահմանները Պակիստանի եւ Չինաստանի հետ մշտական բռնկման կետեր են, որտեղ սովորական փոխհրաձգությունները ցանկացած պահի կարող են հանգեցնել լուրջ զինված հակամարտության։

2023 թվականը նաեւ միջին տերությունների աճող ազդեցությամբ աչքի կընկնի, որոնք ձեւավորում են աշխարհաքաղաքականությունը տարածաշրջանային մակարդակում՝ կանոնավոր համաշխարհային հետեւանքներով: Մասնավորապես, Սաուդյան Արաբիան եւ էներգիայի համաշխարհային գները որոշելու նրա կարողությունը, ինչպես նաեւ ուկրաինական պատերազմի վրա ազդելու Թուրքիայի կարողությունը»: