ARM | RUS |

Մարտի 9-ին ծնվել է աշխարհահռչակ ճանապարհորդ Ամերիգո Վեսպուչին

09.03.23 | 13:23

1454 թվականի մարտի 9-ին ծնվել է աշխարհահռչակ իտալացի ճանապարհորդ, ծովագնաց եւ գրող Ամերիգո Վեսպուչին։ Ամենատարածված վարկածն ասում է, որ Ամերիկան նրա պատվին է անվանակոչվել, հայտնում է «Биограф»-ը։

Երկար ժամանակ աշխարհը չգիտեր ծովագնաց Ամերիգո Վեսպուչիի արժանիքների մասին, որը մանրամասն ուսումնասիրել էր հարավամերիկյան մայրցամաքը։ Ավելին, շատերը նրան անվանել են ստախոս եւ գրագող, որը ոտնձգություն է արել մեծ Կոլումբոսի փառքի դեմ: Միայն որոշ ժամանակ անց ակնհայտ դարձավ ճանապարհորդի հսկայական ներդրումը աշխարհագրության զարգացման գործում։ Իտալացու շնորհիվ աշխարհն իմացավ Հարավային Ամերիկայի ճշգրիտ դիրքի, չափերի, կլիմայական առանձնահատկությունների, ինչպես նաեւ այնտեղ բնակվող աբորիգենների կյանքի մասին։

Ճանապարհորդը ծնվել է 1454 թվականի մարտի 9-ին՝ Ֆլորենցիայում։ Տղայի հայրը՝ Անաստասիո Վեսպուչին, աշխատում էր նոտարական գրասենյակում եւ միջին խավի մարդ էր։ Մոր կենսագրության մասին տեղեկություններ պատմության մեջ չեն պահպանվել, հայտնի է միայն, որ նրա անունը Լիզաբետա դի Ջովանի Մինի է եղել։ Բացի Ամերիգոյից, ընտանիքում կար եւս երկու որդի՝ Անտոնիոն, որը հետագայում դարձավ պիզացի գիտնական, եւ Ջերոնիմոն, որը առեւտրի ոլորտում կարիերա արեց։ Ապագա ծովագնացը հանգիստ, հեզ բնավորություն ուներ։ Նա նախընտրում էր գրքեր ուսումնասիրել, քան չարություն ու խուլիգանություն անել, իսկ արդեն նախադպրոցական տարիքում կարող էր պարծենալ ֆիզիկայի, աստղագիտության եւ ծովային աշխարհագրության բնագավառում գիտելիքների բարձր մակարդակով։ Տղայի ուսուցիչը նրա հորեղբայր Ջորջիոն էր, որն օգնել էր նրան սովորել լատիներեն եւ պատրաստել էր Պիզայի համալսարան ընդունվելու։

Համալսարանն ավարտելուց հետո Ամերիգոն դարձավ դիպլոմավորված տնտեսագետ։ Ի ծնե հետաքրքրասեր տղան մի անգամ ձեռք բերեց Միջերկրական ծովի հին քարտեզը եւ սկսեց մանրակրկիտ ուսումնասիրել այն: Հետագայում իտալացին ինքնուրույն յուրացրեց քարտեզագրությունը, սովորեց հասկանալ նավիգացիոն համակարգերը եւ ուսումնասիրեց ծովային նավերի կառուցվածքը։ Վեսպուչին երկար ժամանակ զբաղվում էր կոմերցիոն եւ ֆինանսական գործերով, եւ չէր էլ մտածում մեծ հայտնագործությունների մասին։ 1490 թվականին երիտասարդն իր եղբորորդու ընկերակցությամբ գնացել է Սեւիլիա՝ տեղի ձեռներեցների հետ փորձի փոխանակման նպատակով։ Այստեղ նա որոշ ժամանակ աշխատել է մեծահարուստ վաճառական Դանոտո Բերարդիի մոտ, մինչեւ 1493 թվականին հանդիպել է այն ժամանակ ոչ այնքան հայտնի Քրիստոֆեր Կոլումբոսին։ Այդ ժամանակ ծովակալն արդեն կատարել էր իր առաջին արշավը եւ այժմ պատրաստվում էր երկրորդին։ Ամերիգոյի խնդիրն էր սպասարկել Կոլումբոսի նավերը եւ վճարել անձնակազմի աշխատավարձը: Դա շարունակվել է մինչեւ 1499 թվականը, երբ Վեսպուչին որոշել է կատարել իր ծովային ճանապարհորդությունը։ Նավագնացությունն արագ գերեց իտալացուն՝ նա հասկացավ, որ դա ոչ միայն հրապուրիչ է, այլեւ շահավետ։ Նա ամբողջությամբ թողեց ֆինանսական գործունեությունը եւ սկսեց իր միջոցներով շրջել մոլորակի ջրային տարածքներում:

1502 թվականի հունվարին ծովագնացը ուսումնասիրեց բրազիլական տարածքը, որը հետագայում անվանվեց Ռիո դե Ժանեյրո։ Բառացիորեն պորտուգալերենից թարգմանված այս անունը հնչում է «հունվարյան գետ»: Ամերիգոն ենթադրեց, որ Բրազիլիան ամենեւին էլ կղզի չէ, այլ մի ամբողջ առանձին տարածք, որի հետազոտությունը պետք է ապշեցուցիչ արդյունքներ բերի։ Կապիտանը այս տարածքին տվել է Նոր աշխարհ անունը, եւ երկար ժամանակ մայրցամաքը կրել է այս անունը: Ուսումնասիրելով նոր երկրներ՝ ծովագնացը մանրամասն նկարագրել է այն ամենը, ինչ տեսել է, եւ դա արել է գրական մեծ տաղանդով։ Հետազոտողը բոլոր գրառումներն ուղարկել է իր համախոհներին։ Նոր մայրցամաքի ուրվագծերով քարտեզն առաջին անգամ հրապարակվել է Ֆրանսիայում՝ 1507 թվականին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ հրատարակիչն այս տարածքն անվանել է «Ամերիգոյի երկիր», այստեղից էլ՝ Ամերիկա բառը։ Այլ պատմաբաններ պնդում են, որ Լեոնարդո դա Վինչին առաջինն է ստեղծել քարտեզը՝ դրա լուսանցքներում նկարելով Վեսպուչիի դիմանկարը։ Ըստ լեգենդի՝ մեծ գիտնականն ու նկարիչը այս ժեստն արել է ի նշան երախտագիտության Ամերիգոյին՝ նրա բերած անուշահոտ ծխախոտի համար։ Անվան հետ կապված երրորդ տարբերակը ավելի քիչ տարածված է։ Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ մայրցամաքը Ամերիկա է կոչվել ոչ թե իտալացի ճանապարհորդի, այլ Բրիստոլի ազնվական վաճառական Ռիչարդ Ամերիկայի պատվին։


10 ընտրատեղամասերում վերահաշվարկն ավարտվել է, ՔՊ-ի օգտին 4 ձայն է ավելացել facebook sharing buttonmessenger sharing buttontwitter sharing buttontelegram sharing buttonskype sharing buttonpinterest sharing buttonsharethis sharing button

10 ընտրատեղամասերում վերահաշվարկն ավարտվել է, ՔՊ-ի օգտին 4 ձայն է ավելացել facebook sharing...

19:41

Համախմբվել և քաղաքական ակտիվ դժգոհություն է պետք արտահայտել Արցախն Ադրբեջանի մաս համարելու, արցախցու վերադարձի իրավունքը ոտնահարելու, գերիների հարցն անտեսելու դեմ․ Ռոման Երիցյան

Համախմբվել և քաղաքական ակտիվ դժգոհություն է պետք արտահայտել Արցախն Ադրբեջանի մաս համարելու,...

17:15

Բացահայտել ենք ՔՊ վստահված անձանց սխեմատիկ գործունեություն ցուցակերի տեսքով. Գոհար Մելոյան

Բացահայտել ենք ՔՊ վստահված անձանց սխեմատիկ գործունեություն ցուցակերի տեսքով. Գոհար...

16:34

Նիդերլանդների դեսպանը Սյունիքում է. քննարկվել են մարզի ընդհանուր քաղաքական և անվտանգային իրավիճակը

Նիդերլանդների դեսպանը Սյունիքում է. քննարկվել են մարզի ընդհանուր քաղաքական և անվտանգային...

16:16

Չեմ կարող փաբ չգնալ, հաճույք եմ ստանում. ՔՊ-ական

Չեմ կարող փաբ չգնալ, հաճույք եմ ստանում. ՔՊ-ական

16:07

Մովսես Հակոբյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել

Մովսես Հակոբյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել

15:55

Սամվել Շահրամանյանն ու Արցախի ԱԺ պատգամավորները ծաղիկներ խոնարհեցին Եռաբլուրում

Սամվել Շահրամանյանն ու Արցախի ԱԺ պատգամավորները ծաղիկներ խոնարհեցին...

15:22

Հայաստանի և Վիետնամի միջև համագործակցությունը ներդաշնակորեն է զարգանում. փոխնախարար

Հայաստանի և Վիետնամի միջև համագործակցությունը ներդաշնակորեն է զարգանում....

15:12

Քրեական վարույթներով վերականգնվել է պետությանը և համայնքին պատճառված շուրջ 107 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վնաս

Քրեական վարույթներով վերականգնվել է պետությանը և համայնքին պատճառված շուրջ 107 միլիոն ԱՄՆ դոլարի...

14:45

Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելությունը նշել է 5 000-րդ պարեկությունը

Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելությունը նշել է 5 000-րդ...

14:35

Կանխվել է հրդեհի տարածումը դեպի անտառ

Կանխվել է հրդեհի տարածումը դեպի անտառ

14:15

ՊԵԿ-ը բացահայտել է ստվերային շրջանառության նոր դեպք. պետական բյուջե չի վճարվել շուրջ 8.2 միլիարդ դրամի հարկ

ՊԵԿ-ը բացահայտել է ստվերային շրջանառության նոր դեպք. պետական բյուջե չի վճարվել շուրջ 8.2 միլիարդ...

13:24

Սյունիքում՝ Վահրավար գյուղի եկեղեցուն հարակից տարածքում, հրդեհ է բռնկվել

Սյունիքում՝ Վահրավար գյուղի եկեղեցուն հարակից տարածքում, հրդեհ է...

12:36

Սերժ Սարգսյանի անունից Եռաբլուրում հարգանքի տուրք է մատուցվել Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոսների հիշատակին

Սերժ Սարգսյանի անունից Եռաբլուրում հարգանքի տուրք է մատուցվել Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի...

12:12

Այս տևական դադարի, լռության հետևանքով կորում է Գյումրու ընտրություններում հաղթանակի Էֆեկտը. Միքայել Համբարձումյան

Այս տևական դադարի, լռության հետևանքով կորում է Գյումրու ընտրություններում հաղթանակի Էֆեկտը....

10:15

Լարսի ճանապարհը բաց է

Լարսի ճանապարհը բաց է

10:00

Այո՛, կարող է մարդ կիրակի օրը լինել ոչ սթափ վիճակում. Արմեն Խաչատրյանը՝ Վիլեն Գաբրիելյանի պահվածքի մասին

Այո՛, կարող է մարդ կիրակի օրը լինել ոչ սթափ վիճակում. Արմեն Խաչատրյանը՝ Վիլեն Գաբրիելյանի...

18:44

Կաթողիկոսն ընդունել է Հունգարիայի Եկեղեցիների էկումենիկ խորհրդի պատվիրակությանը

Կաթողիկոսն ընդունել է Հունգարիայի Եկեղեցիների էկումենիկ խորհրդի...

18:37

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Աշտարակի խճուղում

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Աշտարակի...

17:21

«Տելեգրամ»-ով թմրամիջոցներ իրացրած հրազդանցի երիտասարդը ձերբակալվել է facebook sharing buttonmessenger sharing buttontwitter sharing buttontelegram sharing buttonskype sharing buttonpinterest sharing buttonsharethis sharing button

«Տելեգրամ»-ով թմրամիջոցներ իրացրած հրազդանցի երիտասարդը ձերբակալվել է facebook sharing...

16:00

RIOmall
Artioli
երկերքչրքհնգուրբշբթկրկ
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930

Հայկական մամուլ

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ական պատգամավորները միայն փնովել են Քոչարյանին. նա մեկուսացել է

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ական պատգամավորները միայն փնովել են Քոչարյանին. նա մեկուսացել...

09:46

«Հրապարակ». Ուղարկո՞ւմ են, թե՞ ինքն է գնում

«Հրապարակ». Ուղարկո՞ւմ են, թե՞ ինքն է գնում

09:37

«Փաստ». 2026-ին նախատեսվում է ունենալ դպրոցի 26 գործուղված տնօրեն, նրանց կտրվի լրավճար

«Փաստ». 2026-ին նախատեսվում է ունենալ դպրոցի 26 գործուղված տնօրեն, նրանց կտրվի...

09:17

«Ժողովուրդ». Բենզինը թանկացել է, իսկ հեղուկ գազի միջին արժեքը 143 դրամ է կազմել. ինչպիսին է գնաճը

«Ժողովուրդ». Բենզինը թանկացել է, իսկ հեղուկ գազի միջին արժեքը 143 դրամ է կազմել. ինչպիսին է...

09:02

«Ժողովուրդ». «Կորտիզոլն» ու «ադրենալինը» նույնն են. նորանշանակ պաշտոնյայի սկանդալային սխալը

«Ժողովուրդ». «Կորտիզոլն» ու «ադրենալինը» նույնն են. նորանշանակ պաշտոնյայի սկանդալային...

09:46

«Հրապարակ». Իրավապահները դեսանտ կիջնեն Գյումրիում

«Հրապարակ». Իրավապահները դեսանտ կիջնեն Գյումրիում

09:34

«Իրավունք». Անդրանիկ Քոչարյանի հետ կապված միջադեպից ամենաշատը ոգեւորվել է Ալեն Սիմոնյանը. «լավ շանս է»

«Իրավունք». Անդրանիկ Քոչարյանի հետ կապված միջադեպից ամենաշատը ոգեւորվել է Ալեն Սիմոնյանը. «լավ...

09:17

«Հրապարակ». ՔՊ-ում թեժ քննարկում են ունեցել

«Հրապարակ». ՔՊ-ում թեժ քննարկում են ունեցել

09:02

«Ժողովուրդ». Դատավոր Դոլմազյանը ամենացածր վարկանիշ ունեցող դատավորներից մեկն է

«Ժողովուրդ». Դատավոր Դոլմազյանը ամենացածր վարկանիշ ունեցող դատավորներից մեկն...

00:00

«Փաստ». Պետական մակարդակով խաբեություն, ծաղր, արկածախնդրություն և բաժակաճառ. առաջարկվում է «Եվրաքվեի» հարցով դիմել ՍԴ

«Փաստ». Պետական մակարդակով խաբեություն, ծաղր, արկածախնդրություն և բաժակաճառ. առաջարկվում է...

00:00

«Փաստ». Մեծ բլեֆ «ժողովրդին պատկանածի» ու «թալանի վերադարձի» մասին

«Փաստ». Մեծ բլեֆ «ժողովրդին պատկանածի» ու «թալանի վերադարձի»...

00:00

«Փաստ». Հայաստան-Իրան դաշինքը կարող է զսպել «Մեծ Թուրանի» ծրագիրը

«Փաստ». Հայաստան-Իրան դաշինքը կարող է զսպել «Մեծ Թուրանի»...

00:00

«Հրապարակ». Ինչ նյարդայնացնող նվեր է տալիս Փաշինյանը ՔՊ-ականների ծնունդներին

«Հրապարակ». Ինչ նյարդայնացնող նվեր է տալիս Փաշինյանը ՔՊ-ականների...

09:36

«Ժողովուրդ». «Ֆեյք տարածող» Չախոյանը հեղինակազրկել է իշխանությանը. ևս մեկ վարույթ

«Ժողովուրդ». «Ֆեյք տարածող» Չախոյանը հեղինակազրկել է իշխանությանը. ևս մեկ...

09:27

«Ժողովուրդ». Կադրային ջարդ է սպասվում Հակակոռուպցիոն կոմիտեում․ ովքեր են առաջին շարքում

«Ժողովուրդ». Կադրային ջարդ է սպասվում Հակակոռուպցիոն կոմիտեում․ ովքեր են առաջին...

09:14

«Իրավունք». «Խեղճացնել կարող են միայն որդուս միջոցով». Վարդան Ղուկասյանն արդեն «ցարի բոգ» է զգում

«Իրավունք». «Խեղճացնել կարող են միայն որդուս միջոցով». Վարդան Ղուկասյանն արդեն «ցարի բոգ» է...

09:01

«Հրապարակ». «Պատմական» բացահայտում. Որ թեկնածուն Թուրքիայի կացության քարտ ունի

«Հրապարակ». «Պատմական» բացահայտում. Որ թեկնածուն Թուրքիայի կացության քարտ...

09:45

«Փաստ». Ռուսաստանում էլ են ուշադրությամբ հետևում Գյումրու ընտրություններին

«Փաստ». Ռուսաստանում էլ են ուշադրությամբ հետևում Գյումրու...

09:38

«Հրապարակ». Դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ է հարուցվել

«Հրապարակ». Դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ է...

09:27

«Հրապարակ». Սերժի Վաչոն հաշտության գնաց. Վերադարձրել է 29 միլիոնանոց հողամաս

«Հրապարակ». Սերժի Վաչոն հաշտության գնաց. Վերադարձրել է 29 միլիոնանոց...

09:02

«Փաստ». Նպատակը չափազանց ցածր վարկանիշի պարագայում գոնե ինչ-որ «ընդունելի» արդյունքի հասնելն է

«Փաստ». Նպատակը չափազանց ցածր վարկանիշի պարագայում գոնե ինչ-որ «ընդունելի» արդյունքի հասնելն...

09:56

«Հրապարակ». Համակարգը մաքրում են Արսեն Թորոսյանի ընկերներից

«Հրապարակ». Համակարգը մաքրում են Արսեն Թորոսյանի...

09:45

«Փաստ». Բոլորն էլ նույնն են... Անդրանիկ Քոչարյանը միակը չէ

«Փաստ». Բոլորն էլ նույնն են... Անդրանիկ Քոչարյանը միակը...

09:34

«Հրապարակ». Մեծ հանրահավաք է սպասվում

«Հրապարակ». Մեծ հանրահավաք է սպասվում

09:18

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ականները չպետք է «փայ» մտնեն․ ինչ որոշվեց ԱԺ-ում

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ականները չպետք է «փայ» մտնեն․ ինչ որոշվեց...

09:57

«Հրապարակ». Սոցապնախարա՞ր, թե՞ ՔՊ կապերի պատասխանատու

«Հրապարակ». Սոցապնախարա՞ր, թե՞ ՔՊ կապերի պատասխանատու

09:46

«Իրավունք». Փաշինյանը որոշել է գահընկեց անել Անահիտ Ավանեսյանին. Հայտնի է՝ ով կփոխարինի նրան

«Իրավունք». Փաշինյանը որոշել է գահընկեց անել Անահիտ Ավանեսյանին. Հայտնի է՝ ով կփոխարինի...

09:39

«Հրապարակ». Ի՞նչ է կատարվում Ալավերդու համայնքապետարանում. Իրավիճակը թեժանում է

«Հրապարակ». Ի՞նչ է կատարվում Ալավերդու համայնքապետարանում. Իրավիճակը թեժանում...

09:28

«Հրապարակ». Տիգրան Ուլուբաբյանին ծեծած ոստիկաններից մեկը «շրջիկ» ջարդարար է

«Հրապարակ». Տիգրան Ուլուբաբյանին ծեծած ոստիկաններից մեկը «շրջիկ» ջարդարար...

09:14

«Փաստ». Խաղաղության համաձայնագրի «դամոկլյան սուրը»

«Փաստ». Խաղաղության համաձայնագրի «դամոկլյան սուրը»

09:15

«Փաստ». Փաստացի գործ ունենք վերջնագրի հետ

«Փաստ». Փաստացի գործ ունենք վերջնագրի հետ

09:02

«Հրապարակ». Արցախցիները բողոքի գործողություններ են ծրագրում

«Հրապարակ». Արցախցիները բողոքի գործողություններ են...

09:44

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ն փորձում է խուսափել ամփոփիչ բանավեճից

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ն փորձում է խուսափել ամփոփիչ բանավեճից

09:12

«Հրապարակ». Ռեկտոր դեռ չեն ընտրել, բայց արդեն գիտեն անունը

«Հրապարակ». Ռեկտոր դեռ չեն ընտրել, բայց արդեն գիտեն...

09:26

«Փաստ». Նոր կարգավորումներ՝ երրորդ երկրներից ներմուծված արտադրանքի մասով

«Փաստ». Նոր կարգավորումներ՝ երրորդ երկրներից ներմուծված արտադրանքի...

09:45

«Հրապարակ». Ո՞վ է Փարաքարում առաջատարը

«Հրապարակ». Ո՞վ է Փարաքարում առաջատարը

09:35

«Հրապարակ». Ովքե՞ր են գործ տվել Գառնիկ Դանիելյանի վրա

«Հրապարակ». Ովքե՞ր են գործ տվել Գառնիկ Դանիելյանի վրա

09:17

«Փաստ». Հերթական փորձանքը կառավարության կողմից

«Փաստ». Հերթական փորձանքը կառավարության կողմից

09:02

«Իրավունք». Ինչո՞ւ Նիկոլը բացեց նոր ռեպրեսիաների շրջան

«Իրավունք». Ինչո՞ւ Նիկոլը բացեց նոր ռեպրեսիաների...

09:46

«Հրապարակ». Տեռոր Գյումրիում. ՔՊ-ն ցուցակներ է պահանջում

«Հրապարակ». Տեռոր Գյումրիում. ՔՊ-ն ցուցակներ է...

09:34

«Հրապարակ». Նախադեպը չունեցող կառավարություն

«Հրապարակ». Նախադեպը չունեցող կառավարություն

09:16

«Ժողովուրդ». Արփինե Սարգսյանը բացեց բանդայի գործը, բայց հանցագործները փախան երկրից

«Ժողովուրդ». Արփինե Սարգսյանը բացեց բանդայի գործը, բայց հանցագործները փախան...

09:02

«Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը տագնապած է

«Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը տագնապած է

09:45

«Հրապարակ». Հետապնդումները հասան հեղափոխականներին

«Հրապարակ». Հետապնդումները հասան հեղափոխականներին

09:34

«Փաստ». Ստերն ու մանիպուլյացիաները մերկացնե՞լ, թե՞ անտեսել

«Փաստ». Ստերն ու մանիպուլյացիաները մերկացնե՞լ, թե՞...

09:17

«Փաստ». Վարչական պատասխանատվություն՝ հրագործական արտադրատեսակներ օգտագործելու համար. նախագիծ

«Փաստ». Վարչական պատասխանատվություն՝ հրագործական արտադրատեսակներ օգտագործելու համար....

09:02

«Հրապարակ». Ադրբեջանը պահանջում է Տիգրանաշենը և այլ տարածքներ

«Հրապարակ». Ադրբեջանը պահանջում է Տիգրանաշենը և այլ...

09:56

«Ժողովուրդ». Վարդան Ղուկասյանի շռնդալից վերադարձը քաղաքապետի աթոռին տեսանելի է

«Ժողովուրդ». Վարդան Ղուկասյանի շռնդալից վերադարձը քաղաքապետի աթոռին տեսանելի...

09:56

«Ժողովուրդ». Տնտեսական ազատությամբ Հայաստանի դիրքը վատթարացել է 10 հորիզոնականով. թվեր

«Ժողովուրդ». Տնտեսական ազատությամբ Հայաստանի դիրքը վատթարացել է 10 հորիզոնականով....

09:45

«Ժողովուրդ». Իշխան Սաղաթելյանի հայրն արդարացվել է դատարանում

«Ժողովուրդ». Իշխան Սաղաթելյանի հայրն արդարացվել է...

09:36