335 հազար եվրո՝ Արդարադատության նախարարության բացթողումների հետևանքով

25.11.16 | 14:53

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը պարտավորեցրել է Հայաստանի կառավարությանը հատկացնել 50 հազար եվրո փոխհատուցում 2002 թվականին Լեռնային Ղարաբաղում ծառայության ժամանակ մահացած զինվոր Սուրեն Մուրադյանի գործի վերաբերյալ՝ փաստելով, որ իրավասու մարմինները պատշաճ քննություն չեն իրականացրել զինվորի մահվան համար մեղավոր անձանց պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ:

Նշենք, որ նմանատիպ դատավճիռների շատ դեպքեր են գրանցվում, որին կարծես՝ լուռ հետևում է թե ՀՀ կառավարությունը, թե Արդարադատության նախարարության համապատասխան մարմինները: Այս թեմայի շուրջ Slaq.am-ը զրուցեց իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանի հետ:

-Ինչպե՞ս է իրականացվում Արդարադատության այս ոլորտը Հայաստանում: Ինչպե՞ս է ստացվում, որ մեր երկրիդատարաններում հայցվորի դիմումը չի բավարարվում, իսկ ահա Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանընույն հայցը բավարարում է: Արդյունքում ՀՀ կառավարությունը պարտավորվում է պետբյուջեից վճարումներիրականացնել:

-Վերջին շրջնում Եվրոպական դատարանների վճիռները հաճախացել են : Դա պայմանավորված է Եվրոպական դատարաններում դատավորի, ինչպես նաև ամբողջ թիմի առկայությամբ , սակայն այդ վճիռները ընդհամենը աննշան քանակն են այն խախտումների, որոնք իրականում կան : Եվրոպական դատարան ուղարկված գանգատների հավանաբար մեկ կամ երկու տոկոսը կամ առավելագույն հինգ տոկոսն է, որ դառնում է վճիռ, որոնք էլ արձանագրում են այս կամ այն իրավունքի խախտում : Հայաստանում Մարդու իրավունքները պաշտպանված չեն: Պետությունը չի կատարում իր պարտականությունները, որը ստանձնել է սահմանադրությամբ իր երկրի ժողովրդի առջև և պարտավորություններրը ՀՀ ստանձնել է Եվրոպայի խորհրդի անդամ դառնալով,այսինքն՝ չի կատարում Եվրոպական կոնվենցիան, որի խախտումները արձանագրում է Եվրոպական դատարանը: Ամեն դեպքում տեղի է ունեցել կյանքի իրավունքի խախտում, բայց այդ խախտման դեպքում պետությունը չի իրականացրել պատշաճ քննություն` խախտելով մարդու կյանքի իրավունքը՝ ըստ կոնվենցիայի : Չափազանց շատ են դեպքերը, երբ արդյունավետ քննություն չի իրականացվում, զոհի , տուժողի իրավունքները պաշտպանության նպատակով և դա արձանագրում է Եվրոպական դատարանը: Այստեղ խնդիրը բոլորովին գումարը չի, որ պետք է փոխհատուցվի : Սրանով չի վերջանում, որ 50 հազար պետք է վճարվի ու վերջ փակված է հարցը: Սա նշանակում է, որ կոնկրետ հենց այդ մարդու իրավունքները պետք է վերականգնվեն: Պետք է իրականացվի արդյունավետ քննություն, այլապես շարունակում է մնալ կոնվենցիաի խախտում: Պետք է բացահայտվեն բոլոր հանգամանքները , մեղավորները պետք է ենթարկվեն պատժի և այդ պրոցեսին պետք է մասնակից լինի զոհի կամ տուժողի հարազատը:

-Ստացվում է՝ մեր արդարադատության համակարգը աշխատում է սխալներով և բացթողումնեով :

- Այո, արդարադատության համակարգը աշխատում է բացթողումներով , դրա համար էլ կա այդքան դժգոհություններ արդարադատության համակարգի նկատմամբ: Չի իրականացվում պատշաճ նախաքննություն, դատաքնություն և մարդկանց իրավունքները չի պաշտպանվում՝ խախտվում է: Ցավոք այդպիսին է իրավիճակը Հայաստանում: գուցե կան որոշակի բարելավում, ասենք օրինակ՝ տասը , քսան տարի առաջվա համեմատ, բայց պետական համակարգն ուղղակի արգելակում է, չափազանց մեծ դիմադրություն է ցուցաբերում այս առաջընթացին: Մեր փաստաբանները, իրավապաշտպանները պատրաստ են շատ մեծ տեմպերով շարժվել առաջ, պաշտպանել մարդու իրավունքները, անել այն պատգամը, որ տվել է ժողովուրդը ՀՀ կազմավորելիս ձևավորելիս, սահմանադությունն ընդունելիս: Սա մենք կարող ենք կանխել: Կա փաստաբանների դպրոցը, արդարադատության ակադեմիան , այս ամենն այնտեղ դասավանդվում է, մարդիկ գիտեն, ուղղակի այս ամենի համար անհրաժեշտ է պատրաստակամություն և քաղաքական կամք իրականացնելու:

-Եթե արդարադատության համակարգում կան նմանատիպ խնդիրներ, ՄԻԵԴ-ը կարող է, ըստ կանոնադրության,պահանջել արդարացի դատական ընթացքներ:

- Եվրոպական դատարանը ճանաչում է իրավունքի խախտումը , իսկ արդեն վճռի կատարմանը հսկում է Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն և պետք է պետությունը հաշվետվություն տա՝ ժամանակ առ ժամանակ ինչ է կատարվել այդ վճռի ի կատար ածելու ուղղությամբ: Դրանց կարող են մասնակցել քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտները: Այդ խախտումները մինչ Եվրոպական դատարան հասնելը երեք ատյան դատական համակարգով անցում է: Փաստաբաններն այս խնդիրը բարձրացրել են բոլոր ատյաններում՝ վերաքննիչ բողոքում ,վճռաբեկ բողոքում, ասել են՝ սա Եվրոպական կոնվենցիայի խախտում է՝ վերացրեք այս խախտումը: Եթե այդ խախտումը թույլ է տվել առաջին ատյանի դատարանը , ապա վերաքննիչ դատարանը պետք է վերացնի կամ վճռաբեկ դատարանը: Այստեղ խնդիրը բոլորովին 50 հազար եվրոն չէ, այլ մարդ երևույթի իրավունքն է: Սա Հայաստանի ժողովրդին պատկանող կյանքի իրավունքի միջամտության հարց է: Սրա հետևում մարդ կա կանգնած , հավատ կա կանգնած , որը փոշիացվում է:Մարդիկ իրենց պաշտպանված չեն զգում Հայաստանում : Սա է թիրախը սա է խոցվում խախտումնեով :

-Կարելի է ասել, որ այս բացթողումները և սխալնները չեն ուղղվում, քանի որ առկա է նաև կոռուպցիայի գործոնը:

-Իհարկե կոռուպցիայի գործոնը առկա է : Կոռուպցիան միայն գումար տալով չէ: Գումար տալը կոռուպցիայի դրսևորման մի փոքր մասնիկն է: Այս ուղությամբ շատ երկար աշխատանք է պահանջում:

Հ.Գ. Դեևս 2014-ին ՄԻԵԴ-ը 4 վճիռ է կայացրել ընդդեմ մեր պետության, որի համար ստիպված ենք եղել վճարել 166 հազար եվրո գումար: 2015-ին 8 վճիռ է եղել եւ ՀՀ պետբյուջեից վճարել ենք 86 հազար եվրո, 2016-ին ընդդեմ Հայաստանի կրկին 8 վճիռ է եղել, որի համար վճարվել է 83 հազար եվրո: Ընդհանուր առմամբ՝ այդ 3 տարիների համար ՄԻԵԴ-ի որոշումներով վճարվել է 335 հազար եվրո:
Ի դեպ Հովիկ Աբրահամյանը իր վարչապետի պաշտոնավարման ժամանակ հետաքրքրվում էր, արդյոք արդարադատության նախարարությունը այդ բացթողումների պատճառների մասին խոսում է, թե՞ ոչ:

Նյութը պատրաստեց Թամարա Աբրահամյանը