Ղարաբաղյան պատերազմի փիլիսոփայությունը. «Փաստ»

27.07.17 | 10:26

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ղարաբաղում հնարավոր լայնամասշտաբ պատերազմի վտանգի, դրա հետևանքների ու քաղաքական բաղադրիչի մասին հետաքրքիր հոդված է տպագրել ռուսական Regnum–ը: Հոդվածի հեղինակը քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ցեղասպանագետ, «Պանթյուրքիզմը Կովկասում Թուրքիայի գեոստրատեգիայում» գրքի հեղինակ Ալեքսանդր Սվարանցն է: Հոդվածը ներկայացնում ենք մասնակի կրճատումներով:

Ներկայում ԼՂ հակամարտության գոտում լայնամասշտաբ պատերազմի վերսկսման վտանգն ավելի քան ակնհայտ է: Այդ մասին բազմիցս նշվել է հանրային քննարկումներում, լրատվամիջոցների էջերում, տարբեր միջազգային կազմակերպությունների զեկույցներում և այլն: Սպառնալիքի աղբյուրը բանակցային գործընթացի լճացումն է, Ադրբեջանի ռազմական հռետորաբանության մեծացումը, 1994–95 թթ. հրադադարի ռեժիմը պահպանելու Բաքվի չցանկությունը, նաև՝ Բաքվի ու Երևանի՝ հակամարտության խաղաղ կարգավորման շուրջ դիրքորոշումների տրամագծորեն հակառակ լինելը:

Ադրբեջանը դեմ է հետաքննող մեխանիզմների տեղակայմանը շփման գծում: Վերջին շրջանում Բաքուն նոր սպառազինություն է ստացել Մոսկվայից, ինչը նրանց վստահություն է ներշնչել նոր պատերազմի հաղթանակի նկատմամբ:

Դե ինչ, եթե Բաքուն այդքան վստահ է իր հաղթանակի հարցում, ապա հայերին մնում է միայն հօդս ցնդեցնել Ադրբեջանի քաղաքական ու ռազմական ղեկավարության այդ վստահությունն ու ինքնահավանությունը: Այլ ելք չկա:

Այդ դեպքում Ռուսաստանը կհայտնվի բավականին բարդ վիճակում, քանի որ Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջև լայնամասշտաբ պատերազմը երկու ճակատ է ունենալու՝ արևելյան (բուն ղարաբաղյանը) և արևմտյան (Նախիջևանինը): Ու խնդիրն ամենևին այն չի լինի, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ ու ԵՏՄ անդամ է, որ նրա տարածքում տեղակայված է ռուսական ռազմաբազա, որ Մոսկվան համապատասխան պայմանագրեր ունի Երևանի հետ և այլն: Խնդիրն այն է լինելու, որ նոր պատերազմը կասկածի տակ է առնելու ռուս–թուրքական տարածաշրջանային պայմանավորվածություններն ու սահմանները:

Թուրքիան անմասն չի մնա: Անկարան կփորձի ուղղակի կամ անուղղակի ձևով միջամտել հակամարտությանը՝ հղում անելով 1921 թ. Մոսկվայի պայմանագրին և Նախիջևանում թուրք–ադրբեջանական համատեղ ռազմաբազայի դե ֆակտո առկայությանը: Բաքուն ուղղակի կերպով սպառնում է Երևանին՝ Նախիջևանից բալիստիկ հրթիռներով, նաև այնտեղ եղած իր զինուժը Հայաստանի դեմ կիրառելու հեռանկարով: Այդ դեպքում ի՞նչ է մնում Հայաստանին, եթե ոչ պատերազմել երկու ճակատով:

Դժվար թե Իրանն էլ անմասն մնա, եթե իր հյուսիսային սահմանների մոտ պատերազմական գործողություններ ծավալվեն: ԱՄՆ–ն ու Ֆրանսիան ստիպված կլինեն ռազմաքաղաքական արձագանքման մերձավորարևելյան թատերաբեմը Սիրիայից ու Իրաքից տեղափոխել դեպի Հարավային Կովկաս:

Նոր պատերազմը ոչ միայն ավերիչ կլինի Հայաստանի ու Ադրբեջանի համար, այլև նոր քննություն կդառնա այդ պետությունների գոյության համար: Երևանը չի կարողանա շարունակել իր ջայլամային քաղաքականությունը՝ չմիջամտել կոնֆլիկտին: Եվ ստիպված կլինի գնալ կամ ԼՂ անկախության ճանաչմանը, կամ ԼՂ–ն Հայաստանի հետ միացմանը: Այդ պատերազմը հայկական կողմին սպառնալու է ավելի քան 50 000 կենդանի ուժի կորստով, ավելի քան 100000 փախստականով, ինչպես նաև կբերի սոցիալ–տնտեսական ենթակառուցվածքի մեծածավալ ոչնչացման:

Սակայն այդ պատերազմը պակաս ավերիչ հետևանքներ չի ունենալու նաև Ադրբեջանի համար, քանի որ հայկական բանակն ստիպված է լինելու.

ա) արևելյան ուղղությամբ ընդլայնել Ղարաբաղի անվտանգության գոտին և զբաղեցնել Քուռ–արաքսյան դաշտավայրը և ընդլայնել Իրանի հետ սահմանը,

բ) արևմտյան ճակատում զբաղեցնել Նախիջևանը և դուրս գալ դեպի Արաքս գետ՝ ընդլայնելով սահմանը Իրանի ու Թուրքիայի հետ:

Ադրբեջանը կարող է զգալի մարդկային կորուստներ ունենալ՝ մինչև 300000 մարդ, ստանալ փախստականների մի ամբողջ բանակ՝ մինչև 1 մլն մարդ, ինչպես նաև կրել ենթակառուցվածքային լուրջ կորուստներ էներգետիկայի, հաղորդակցության և ռազմական ինժեներիայի համակարգերում: Հնարավոր մեծ պատերազմը կարող է ճակատագրական լինել Ադրբեջանի պետության համար ընդհանրապես՝ հաշվի առնելով նաև երկրի ներսում այլ ժողովուրդների (օրինակ, հարավում՝ թալիշների, հյուսիսում՝ լեզգիների) անջատողական տրամադրությունների ու շարժումների աճը:

Պաշտպանելով Ղարաբաղի ժողովրդի՝ անկախ լինելու իրավունքը, Հայաստանը դառնալու է ցեղասպանության և հայկական հարցի լուծման թուրքական ռազմավարության դեմ դիմակայելու կենտրոնը: Հայաստանը պետք է ազատագրի ոչ միայն Ղարաբաղն ու Նախիջևանը, այլև բոլոր այն ժողովուրդներին, ովքեր ապրել և ապրում են այդ հողերում՝ ներառյալ ադրբեջանցիներին: Մեզ խաղաղություն է անհրաժեշտ հարևան Ադրբեջանի հետ և բարիդրացիություն՝ աշխարհագրականորեն մոտ ադրբեջանցի ժողովրդի հետ: Միայն այդ պայմաններում է հնարավոր առկա խնդիրների լուծումը: Սակայն ընտրությունը Բաքվինն է:

Այսպիսին է ղարաբաղյան պատերազմի փիլիսոփայությունը, որը հայերի կողմից ընկալվում է ոչ թե որպես էթնոքաղաքական հակամարտություն ադրբեջանցի ժողովրդի հետ, այլ որպես պարտադրված պատասխան Ադրբեջանի քաղաքական ռեժիմի ագրեսիային, որը ցանկանում է ռևանշ և հարցի ռազմական լուծում: Բայց արդյոք Ադրբեջանին ու նրա ժողովրդին պատերազմ պե՞տք է: Հարցի պատասխանը կտան ժամանակն ու հենց Ադրբեջանը:

Շարունակությունը՝ օրաթերթի այսօրվա համարում:

Միրզոյանն ու Նիդերլանդների նոր արտգործնախարարը ՀՀ-ԵՄ գործընկերության խորացման հարցն են քննարկել

Magnis.news

երկ

երք

չրք

հնգ

ուրբ

շբթ

կրկ

Ղարաբաղյան պատերազմի փիլիսոփայությունը. «Փաստ»

Միրզոյանն ու Նիդերլանդների նոր արտգործնախարարը ՀՀ-ԵՄ գործընկերության խորացման հարցն են...

Եռաբլուրում որդեկորույս ծնողների նկատմամբ բռնության գործով նոր քննություն...

Հանցագործները կարող են արգելափակել ձեր բջջային հեռախոսը. ՆԳՆ-ն զգուշացնում...

Ջրային կոմիտեն և ԿԳՄՍՆ-ն խորացնում են...

Պահանջված բուժծառայությունը հասանելի կդառնա Սյունիքի...

Իրանում կախաղան են բարձրացրել հունվարյան զանգվածային անկարգությունների երկու կազմակերպիչներին․...

Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմը կարող է վերաճել երրորդ համաշխարհայինի․...

Տաթևում քարաթափումներն անանցանելի կամ դժվարանցանելի էին դարձրել երթևեկը. Բոլոր խցանումները բացվել...

Բրիտանացի հետախույզը գաղտնի կերպով աշխատել է Մոսվկայում․ ՌԴ...

Երեք օրում բացահայտվել է հանցագործության 232 դեպք. Գրանցվել է 32 ավտովթար, վիրավորվել է 48...

ԱԺՄ-ն ընտրություններին չի մասնակցի

Ամիսների աշխատանքից հետո կայացել է «Առաջարկ Հայաստանին» համակարգող խորհրդի առաջին նիստը....

Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ Ամերիկյան համալսարանում դասերը մարտի 30-ին կանցկացվեն...

Գևորգ Պապոյանը հայկական ծագման ապրանքների արտահանման ուռճացված տվյալներ է հրապարակել....

Չեմ ճանաչում այն կնոջը, ով մոտեցել է Փաշինյանին և ներկայացել որպես իմ հորաքույր. Գևորգ...

Ի՞նչ նպատակ ունի անկոչ հյուրը. Վահե Հովհաննիսյան

Հայաստանը բազում զոհերի ու զոհողությունների գնով հասել է ոչ թե պատերազմի հետաձգման, այլ՝...

Երևանում ավտոբուսն ընկել է հողով ծածկված փոսը

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռում ընդունել է Հայորդյաց տների...

Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն․...

Հայկական մամուլ

«Իրավունք». Փաշինյանը «տրաս է հանել» բոլորին անխտիր. «Մի քիչ էլ դուք վիզ...

«Ժողովուրդ». ՔՊ-ի 50 ընտրյալները՝ նոր քննության առաջ. ներքին պայքարը թեժանում...

«Հրապարակ». ՔՊ–ում վերջապես գտան Հռիփսիմե Հունանյանի...

ՀայEngРусԵրեքշաբթի Փետրվար 03 «Ժողովուրդ». Մարդիկ փող չունեն, բայց վարկ են վերցնում. պաշտոնական...

«Ժողովուրդ». Հակակոռուպցիոն կոմիտեն հաստատեց. ՔՊ-ական Կոնջորյանի առանձնատան մասով ստուգումներ...

«Հրապարակ». Ինչ արդյունք կտան Մայր Աթոռի...

«Փաստ». Ո՞ւմ է ձեռնտու «բոլորին մերժելու» մոտեցումը

«Հրապարակ». ՔՊ–ականների խնջույքին Փաշինյանը սեփական մատուցողին ու բաժակն է...

«Հրապարակ». Փաշինյանը թիմին ասել է՝ պետք է ոչ թե 50+1, այլ 60 տոկոս...

«Հրապարակ». Գարեգին Բ–ի դեմ նոր քրեական վարույթ են...

«Ժողովուրդ». Հեղուկ գազի թանկացման առեղծվածն ու ադրբեջանական բենզինի...

«Հրապարակ». Շուտով նոր ցնցում է սպասվում հանրությանը

«Ժողովուրդ». ԱԺ-ում արտահերթ, գաղտնի օրակարգով նիստ է. ընտրական օրենսգիրք են...

«Հրապարակ». ՔՊ–ն՝ «Մեր ձևով»–ի օրակարգով

«Հրապարակ». Ուղիներ են որոնում՝ թույլ չտալու հոգևորականների մեկնումը...

«Փաստ». Էլ ի՞նչ են «բացելու» մինչև ընտրություններ

«Փաստ». Համայնքներ կմիավորվեն Լոռու, Սյունիքի և Վայոց ձորի մարզերում....

«Ժողովուրդ». Առողջապահության նախարարի գոտին 1375$ է, պայուսակը՝ 3150$. շքեղությունների...

«Ժողովուրդ». Իշխանությունները «եկեղեցու բարենորոգում» անվան տակ փորձում են «տիրանալ» եկեղեցու...

«Ժողովուրդ». ՔՊ նախընտրական ծրագրի ընդունումից գրեթե 5 տարի անց՝ միջին կենսաթոշակը ծրագրային...

«Հրապարակ». Արցախի թեմի առաջնորդն իր վախերի պատանդն է...

«Հրապարակ». ՔՊ վարչությունը գրանցել է Անդրանիկ Քոչարյանի թեկնածությունը` ՔՊ հաջորդ պառլամենտի...

«Փաստ». Հայ առաքելական եկեղեցում ոչ մի պառակտում տեղի չի ունենում, չնայած Փաշինյանի կողմնակիցների...

«Ժողովուրդ». Կատարվել է առերես հարցաքննություն

«Հրապարակ». Հայկ Կոնջորյանը կտրվել է գետնից

«Իրավունք». ՔՊ-ական մերժվածներն արդեն պատերի տակ դժգոհում են. ովքեր են «դաբրո» ստանում...

«Փաստ». Փաշինյանը մարդկանց տանում է բախումների, որ «հոգին...

«Ժողովուրդ». Ինչ է սպասվում Արցախի նախագահ Շահրամանյանին. հնարավոր է մեղադրանք...

«Ժողովուրդ». Արտախորհրդարանական պայմանավորվածություններ՝ 2026-ին...

«Փաստ». Ինչի՞ ցուցիչ են խայտառակ թվերը

«Ժողովուրդ». Ի՞նչ ունեցվածք ունի մարզպետի՝ երկարամյա ԱԱԾ-ական...

«Հրապարակ». Միհրան Հակոբյանի ծեծի պատմությունից հնարավոր է «տուժի» գլխավոր դատախազ Աննա...

«Ժողովուրդ». Հանկարծամահ լինելուց առաջ հարցաքննել էին հրաշագործ...

«Իրավունք». 10 եպիսկոպոսների հայտարարությունը իրավապահները չեն...

Տոտալ ձախողում Գյումրիում. «հակապատարագները»՝ կուսակցական...

«Իրավունք». Ինչ են զրուցել ԱԱԾ մեկուսարանում Աղազարյանն ու Սրբազանները. Բացառիկ...

«Փաստ». Կառավարությունը նոր մահակ է պատրաստում՝ «գեղեցիկ»...

«Ժողովուրդ». Բրյուսովի անվան պետական համալսարանում լարված իրավիճակ...

«Հրապարակ». Իշխանությունն ինչ սցենար է գծել եկեղեցու հետ կապված. 2-3 նոր անուն...

«Փաստ». Կսահմանվի կուսակցությունների տարեկան հաշվետվությունների ստուգման...

«Ժողովուրդ». Կոնջորյանն ու Հովհաննիսյանը 4-րդ անգամ տապալում են ԱԺ...

«Փաստ». Հայտարարագրերի վերլուծման նոր չափորոշիչներ...

«Ժողովուրդ». Երեւանի քաղաքապետարանը էլի գնումներ է արել ՔՊ-ական ավագանու անդամի...

«Հրապարակ». Պահանջում են Արցախի թեմի առաջնորդությունից...

«Ժողովուրդ». Քրեական ենթամշակույթի կրող «Օրենքով գողերը»` ՔՊ-ի...

«Ժողովուրդ». Առողջապահության ապահովագրության նախագիծը շտապում են ընդգրկել դեկտեմբերի քառօրյա...

«Ժողովուրդ». Իշխանությունն արդեն ունի իր համար երկու «սրտի կաթողիկոս»....

«Հրապարակ». ՔՊ–ում կարգախոսի փնտրտուք է

«Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը հիասթափված է Ալեն Սիմոնյանից. Պատճառը հայտնի...

«Ժողովուրդ». Որն է հաջորդ բուհը. Հակակոռուպցիոն կոմիտեն օպերացիան...