Կարճ միացում կարող է տալ. Տնտեսագետը՝ կառավարման ապարատի կրճատման մասին

24.12.18 | 17:56

Նախարարությունների օպտիմալացման ծրագիրը կտրուկ ու շուտափույթ եղանակով են փորձում իրագործել՝ առանց մասնագետների հետ քննարկման ու գնահատման աշխատանքների, ինչը անցանկալի հետևանքներ կարող է ունենալ: Lragir.am-ի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը:

Նշենք, որ «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու նախագիծը կառավարությունն օրերս դրել է շրջանառության մեջ: Դրանով կօպտիմալացվի 5 նախարարություն, գործող 17 նախարարությունների փոխարեն կգործեն 12-ը, կվերացվի առաջին փոխվարչապետի պաշտոնը, գործող նախարարություններից Սփյուռքի նախարարությունն ընդհանրապես կփակվի: Նախատեսվում է Կրթության և գիտության նախարարությանը միացնել Մշակույթի և Սպորտի նախարարությունները: Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը կվերանվանվի Բարձր տեխնոլոգիաների և ռազմարդյունաբերության նախարարության: Էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը միանում է տարածքային կառավարման նախարարությանը, իսկ Գյուղատնտեսության նախարարությունը՝ Տնտեսական զարգացման նախարարությանը:

«Մենք տարիներ շարունակ խոսել ենք, որ պետական կառավարման համակարգն ըստ էության ուռճացված է եղել: Փաստորեն պետական կառավարման ամբողջ համակարգը դարձել էր գործազրկությունից հետ պահելու, աշխատատեղերի մի ինստիտուտ: Հայաստանի նման ոչ մեծ երկրի կտրվածքով ակնհայտորեն դա ողջունելի քայլ չէր: Այդուհանդերձ, տարիներ շարունակ մենք ունեցել ենք այդ նախարարությունները, և բնականաբար այդ նախարարությունների մոտ գործառույթներ են ձևավորվել, որոնք նրանք լավ թե վատ իրականացնում էին: Հասկանալի է, որ բոլոր գործառույթները չէ, որ արդյունավետ ու լավագույն ձևով իրականացվում էին, հասկանալի է նաև, որ բազմաթիվ մարդիկ այդպես փոքր օգտակար գործողության գործակցով հանգրվանել էին տաքուկ տեղերում, որոնց համար ընդհանրապես կառուցվածի օպտիմալացումը ոչ ցանկալի բան է: Սակայն ես կարծում եմ, որ սա մեզ մոտ շատ կտրուկ ու շուտափույթ ձևով արվեց: Այս պարագան թույլ չի տալիս, որ մենք կարողանանք ճակատային գնահատական տանք՝ դա լավ է, թե վատ, գործառույթները դրանից կվտանգվեն, թե չեն վտանգվի»,- ասում է Վարդան Բոստանջյանը:

Նրա խոսքով՝ միայն այն հանգամանքը, որ կառավարությունը մասնագիտական համակողմանի քննարկումներ չանցկացնելով՝ շուտափույթ ձեռնամուխ եղավ նման գործընթացի, կարող է փոքր ու մեծ վտանգներ առաջացնել: Մասնավորապես, ըստ Բոստանջյանի, բոլոր նրանք, ովքեր զբաղված են եղել այդ նախարարություններում, նրանք մեղավոր չեն, որ այսօր կարող են հայտնվել փողոցում:

«Նրանք մեր քաղաքացիներն են, Հայաստանի բնակչությունն առանց այն էլ այսօր ունի սոցիալական խնդիրներ, մենք այդ պրոբլեմներին արագորեն լրացուցիչ պրոբլեմներ ենք գումարում, ինչը հղի է հետևանքներով»,- ասաց նա: Օպտիմալացումից բխող գործազրկությունը, տնտեսագետի խոսքով, կարող է սոցիալական բունտ առաջացնել: «Մարդ արարածը մի մեծ խնդիր ունի՝ ապրելու, գոյատևելու: Եթե ես հանկարծ զրկվում եմ ամեն ինչից, անկախ իմ ցանկություններից, այդ ըմբոստությունն առաջանում է: Իսկ ըմբոստության նման ալիքը կարող է նաև մեր իշխանությունների համար վատ լինել»,- հավելեց նա:

Ըստ Բոստանջյանի՝ սա առանձին քաղաքացու դիտակետից, բայց ամենակարևորն այդ նախարարությունների գործառույթի հարցն է: Տնտեսագետի խոսքով՝ պետք է առանձին-առանձին դիտարկել, թե այդ նախարարություններն ինչ գործառույթ ունեն: Մասնավորապես, եթե 8-9 մլն հայ մարդ ապրում է դրսում, ուրեմն մենք անպայման պետք է ունենանք Սփյուռքի նախարարություն: Այլ հարց է, որ Սփյուռքի նախարարությունը չի ծառայել նպատակին, այդ նախարարության գործառույթները պետք է այլ կերպ կազմակերպվեին:

«Մինչ այսօր այդ նախարարությունը եղել է այն կտրվածքով, որ մենք կարծես թե աղքատ բարեկամի նման ուզողի դերում ենք եղել: Դրա փոխարեն մենք պետք է կարողանայինք Սփյուռքի պոտենցիալ հնարավորությունները հնարավորինս օգտագործել մեր երկրի զարգացման համար: Իսկ այնտեղ բավական մեծ ներուժ կա: Այս նախարարությունն, իմ պատկերացմամբ, մեծ գործառույթներ պետք է ունենա»,- հավելեց նա:

Բոստանջյանն անդրադարձավ նաև մակույթի նախարարությունը սպորտի, կրթության և գիտության նախարարություններին միացնելու հարցին: Նրա խոսքով՝ փոքր ազգերը աշխարհին ներկայանում են հենց մշակույթով:

«Դուք պատկերացրեք այսօր ընդհանրապես մարդիկ հուզված էլ չեն այն հարցով՝ Հայաստան կա, թե չկա, դա ինչ երկիր է: Եթե մի տեղ մեզ ճանաչում են, ճանաչում են մեր մշակույթով: Այս ոլորտի կառավարումը պետք է ուժեղացվեր: Կան գործունեության տիրույթներ, որոնք նախկինում վատ են եղել, բայց այսօր լավացրեք, ի՞նչ է պատահել: Իսկ իրենք մեխանիկական այս ձևով, առանց որևէ իմաստավորման, գնահատման, մասնագետների հետ քնարկման հանպատրաստից նման քայլ են անում»,- նշեց Բոստանջյանը:

Էներգետիկ ոլորտի վրա ևս կարող է բացասական ազդեցություն թողնել օպտիմալացումը: Տնտեսագետի խոսքով՝ հատկապես մեր բարդ տարածաշրջունում նկատվող զարգացումների ու մեր երկրում էներգակիրների պակասի պարագայում էներգետիկայի զարգացումը, անվտանգությունն ու անկախության ապահովումը գերխնդիր է: «Սա բարդ տիրույթ է, այլ գործառույթների հետ միացնելով՝ կարող է կարճ միացում տալ»,- ասաց նա: