ԱՄՆ-ի եւ Չինաստանի առեւտրային համագործակցության դարաշրջանը մոտենում է ավարտին․ Politico

27.12.22 | 13:59

ԱՄՆ-ի եւ Չինաստանի առեւտրային համագործակցության դարաշրջանը մոտենում է ավարտին։ Սպիտակ տունը եւ Կոնգրեսը աննկատելիորեն փոխում են Ամերիկայի տնտեսական հարաբերությունները աշխարհի երկրորդ ամենամեծ տնտեսական տերության հետ՝ իրականացնելով Չինաստանի տեխնոլոգիական զարգացումը սահմանափակելու ռազմավարություն, որը հակասում է տասնամյակների դաշնային քաղաքականությանը եւ ներկայացնում է Պեկինի տնտեսական ու ռազմական հզորությունը նվազեցնելու ամերիկյան ամենաագրեսիվ քայլը, գրում է Politico-ն։

Նոր դաշնային կանոնները, գործադիր հրամանները եւ Չինաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերությանն ուղղված առկա օրենքները, որոնք ընդունվել են այս աշնանը եւ կշարունակվեն մինչեւ 2023 թվականը, երեք վարչակազմերի միջեւ երկար տարիների բանավեճի գագաթնակետն են: Նրանք միասին ներկայացնում են Պեկինի դեմ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի մաքսատուրքերի եւ առեւտրային վեճերի սրումը, որը կարող է ի վերջո ավելին անել Չինաստանի տեխնոլոգիական եւ տնտեսական զարգացումը դանդաղեցնելու եւ երկու տնտեսությունները բաժանելու համար, քան այն ամենը, ինչ արել է 45-րդ նախագահը պաշտոնավարման ընթացքում:

«Դուք իսկապես տեսել եք արմատական փոփոխություններ նրանում, թե ինչպես են նրանք նայում Չինաստանի հետ հարաբերություններին»,- ասել է Կլիտ Վիլեմսը, որն օգնել է Չինաստանի նկատմամբ տնտեսական քաղաքականության մշակմանը Սպիտակ տանը Թրամփի օրոք՝ որպես նախագահի օգնականի միջազգային տնտեսության գծով տեղակալ եւ Ազգային տնտեսական խորհրդի փոխտնօրեն:

Նոր ռազմավարությունը, որը Բայդենի վարչակազմը ներքին կարգով անվանում է իր «պաշտպանական ծրագիր», կներկայացվի այս աշնանը եւ ձմռանը մի շարք գործադիր գործողությունների միջոցով: Հոկտեմբերին Առեւտրի դեպարտամենտը հրապարակել էր նոր կանոնակարգեր, որոնք նպատակ ունեին չինական ընկերություններին թույլ չտալ համակարգչային առաջադեմ չիպեր արտադրել: Դրանց շուտով կհաջորդի նոր դաշնային մարմին ստեղծելու հրամանը, որը կկարգավորի ԱՄՆ ներդրումները Չինաստանում՝ առաջին անգամ դաշնային կառավարությունը նման իշխանություն կունենա ամերիկյան արդյունաբերության վրա:

Կոնգրեսը նույնպես մասնակցում է՝ մշակելով չինական ներդրումային վերահսկողության սեփական երկկուսակցական տարբերակները, ԱՄՆ կապիտալի հոսքերի վերաբերյալ հնարավոր կանոնները դեպի Չինաստան եւ TikTok-ի ու այլ հավելվածների սահմանափակումները, որոնք, ինչպես հուսով են բազեները, հաջորդ Կոնգրեսը կարող է ընդունել:

Այս նախաձեռնությունները հետեւում են Բայդենի «առաջխաղացման» ծրագրին՝ կառավարության օգտագործումը Ամերիկայի մրցունակությունը բարձրացնելու համար: Սա ներառում է ներքին արտադրության համար հարյուր միլիարդավոր դոլարների սուբսիդիաների հաստատումը Ամերիկայի համար չիպերի մասին օրենքում եւ Գնաճի նվազեցման մասին օրենքում անցած ամառ, որի նպատակն էր կոտրել ԱՄՆ-ի կախվածությունը Չինաստանից:

«Պաշտպանության» եւ «առաջխաղացման» ծրագրերը միասին իրենցից ներկայացնում են Չինաստանի տեխնոլոգիական առաջընթացի եւ, ի վերջո, տնտեսական զարգացման նկատմամբ ԱՄՆ կառավարության մոտեցման հիմնարար վերաիմաստավորումը:

Ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջեյք Սալիվանը նախապես խոսել է սեպտեմբերին կատարված գործողությունների մասին։ Նա նշել է, որ ԱՄՆ-ի նախկին քաղաքականությունը եղել է հակառակորդների նկատմամբ «հարաբերական առավելությունների» պահպանումը՝ «սահող սանդղակի մոտեցման միջոցով, որով մենք պետք է առաջ լինենք միայն մի քանի սերնդից»:

«Սա այն ռազմավարական միջավայրը չէ, որում մենք այսօր գտնվում ենք»,- ասել է Սալիվանը: «Հաշվի առնելով որոշ տեխնոլոգիաների հիմնարար բնույթը, ինչպիսիք են առաջադեմ տրամաբանությունը եւ հիշողության չիպերը, մենք պետք է հնարավորինս շատ առավելություններ պահպանենք»:

Այդ ելույթը, որն այն ժամանակ քիչ է նկատվել, ցույց է տվել Չինաստանի աճի եւ զարգացման վերաբերյալ ԱՄՆ կառավարության տեսակետների հիմնարար վերանայումը, որին ԱՄՆ-ի քաղաքականություն մշակողները պատրաստվել են տարիներ շարունակ:

«Չափազանցություն չէ ասել, որ սա Չինաստանի նկատմամբ Բայդենի տեխնոլոգիական քաղաքականության դոկտրինն է»,- ասում է Թրամփի վարչակազմի օրոք ԱՄՆ Խաղաղօվկիանոսյան հրամանատարության նախկին պաշտոնյա Էրիկ Սայերսը: «Սա ավելին է, քան էսկալացիան, սա մեծ շեղում է երեք տասնամյակի համար հաշվարկված ռազմավարությունից»:

Սա նաեւ հետքայլ է, որը Սպիտակ տունը նախընտրում է նսեմացնել: Վարչակազմը պնդում է, որ իր պաշտպանական ծրագիրը ուղղված է բացառապես Չինաստանի տեխնոլոգիական հատվածը զսպելուն, այլ ոչ թե Չինաստանի ընդհանուր տնտեսական աճը կանգնեցնելուն կամ երկու տնտեսությունների «տարանջատմանն» ավելի լայն իմաստով:

Սակայն տարանջատման եւ անսահմանափակ տնտեսական փոխազդեցության միջեւ ոսկե միջինը գտնելու այս փորձը հարձակումների են ենթարկում ինչպես չինական բազեները, այնպես էլ ազատ առեւտրի կողմնակիցները:

«Կարծում եմ, որ մենք պետք է ռազմավարական տարանջատման գործընթաց սկսենք»,- ասել է Թրամփի առեւտրի նախկին ղեկավար Ռոբերտ Լայթհայզերը, որը բարձր է գնահատել Բայդենի վերջին տեխնիկական քայլերը Չինաստանի դեմ, բայց կոչ է արել ավելի լայն ջանքեր գործադրել Չինաստանից ԱՄՆ-ի կախվածությունը նվազեցնելու համար: «Հենց որոշեք, որ [Չինաստանը] թշնամի է, դուք պետք է սկսեք ամեն տարի հարյուր միլիարդավոր դոլարների մատակարարումները դադարեցնելու գործընթացը, որոնք նրանք օգտագործում են իրենց բանակը վերականգնելու համար»,- ասաց նա՝ նկատի ունենալով Չինաստանի հետ առեւտրի ռեկորդային դեֆիցիտը համավարակից հետո: