Չաշխատողը միշտ պատճառաբանում է

23.10.16 | 18:28

ԵԱՏՄ անդամակցությունից հետո հասարակական քաղաքական օրակարգում ավելացավ քննարկումների նոր ենթավերնագիր: Մի մասը համոզված էր, որ 170 միլիոնանոց շուկան դրական ազդեցություն է ունենալու ՀՀ տնտեսական կյանքի վրա: Շատերը գտնում են, որ այն սխալ ուղղություն էր և ռուսական շուկայում տեղի ունեցող ցնցումները ուղակիորեն ազդում են հայ գործարարների ու ընդհանրապես ՀՀ տնտեսության վրա:

Ինչևէ՝ հաճախ հնչող կարծիքներից մեկն այն էր, որ ՀՀ-ն պետք է ձգտի դեպի եվրոպական շուկա: Միգուցե դա այդպես է, սակայն կցանկանյի ուշադրություն դարձնել մի կարևոր հանգամանքի վրա: Չկա որևէ կանխատեսում, թե ի՞նչ կլիներ, եթե Հայաստանը ճգնաժամային իրավիճակում չանդամակցեր ԵԱՏՄ-ին, այն շուկային, որի վրա փաստացի մենք աշխատում ենք ու աշխատել ենք: Գաղտնիք չէ, որ տեղական արտադրանքի իրացման հիմնական շուկան հանդիսանում է Ռուսաստանը:
Ընդունենք, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ չէր, սակայն մեր ապրանքները հիմնականում ուղղված էին դեպի այդ շուկաները, ի՞նչ կլիներ այս դեպքում: Այս մասով չկա որևէ կանխատեսում: Մյուս կողմից ՀՀ-ն, հանդիսանալով ԵԱՏՄ անդամ, արդյո՞ք բացառում է այլ շուկաների հետ աշխատանքը: Մենք այլ շուկաներ գրավելու մեծ պոտենցիալ ունենք և ինչ որ ձևով ԵԱՏՄ-ն չի խանգարում այդ պոտենցիալն օգտագործել:

Եթե այսօր խոսվում է այն մասին, որ ՀՀ-ի արտադրանքը մրցունակ չէ ԵԱՏՄ շուկայում էներգակիրների արժեքի կամ տրանսպորտային ծախսերի պատճառով, ապա նախ պետք է հասկանալ, թե ո՞ր ապրանքներն ենք փորձում իրացնել ԵԱՏՄ-ում: Մի բան փաստ է, կախված տվյալ երկրի աշխարհագրական դիրքից, աշխատուժի արժեքից և այլ հանգամանքներից, հնարավոր է թողարկել այնպիսի արտադրանք, որը մրցունակ է լինելու այս կամ այն շուկայում: Կարծում եմ այսօր ամեն բան կախված է Հայաստանից: Եթե կարողանա օգտագործել շուկան «ինքնադրսևորման» համար, ապա կքաղենք պտուղները, եթե ոչ, ապա ինչպե՞ս կարող ենք համոզված լինել, որ նույն խնդիրը չէինք ունենալու նաև այլ շուկաների հետ համագործակցության դեպքում:

Մարինա Ներսեսյան