Ասադը դեռ շատ հեռու է հաղթանակից. The Financial Times

13.03.17 | 10:50

Ուղիղ վեց տարի առաջ սկսված սիրիական հակամարտությունը դեռ թուլանալու նշաններ չի ցուցաբերում, թեպետ Ռուսաստանի և Իրանի աջակցությունը վայելող Բաշար Ասադի ռեժիմը անցյալ տարի դեկտեմբերին գրավեց ընդդիմադիրների վերջին քաղաքային հենակետը Հալեպի արևելյան մասում:

Հրադադարի մասին համաձայնագիրը միանշանակ չէ: Ճակատամարտի դաշտում զարմանալիորեն տարբեր ուժեր են՝ այդ թվում ռուսական, ամերիկյան, իրանյան, թուրքական, քրդական և Իրանի կողմից աջակցություն վայելող շիա ռազմական խմբավորումներ. բոլոր այդ ուժերը ժամանակ առ ժամանակ միավորում են իրենց ջանքերը ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարելու համար: Ալ-Քաիդան դեռևս ունակ է հարված հասցնելու սիրիական ռեժիմին, ինչի վկայությունը անցյալ ամիս Հոմսում ռազմական հետախուզության վրա մահաբեր հարձակումն էր:

Պատերազմական իրավիճակից դուրս գալու վերաբերյալ խոսակցություններն առայժմ ոչ մի տեղ չեն տանում: Պուտինը, ում օգնությամբ հաջողվեց փրկել Ասադի կողմնակիցներին և ավերակի վերածել Հալեպը, համարում է, որ ժամանակն է Եվրոպային ասելու, որ նա ֆինանսավորի Սիրիայի վերականգնումը. դա ստոր առաջարկ է:

«Ինչ ավերել ես՝ քոնն է» արտահայտությունը հայտնի աշխարհագրական «բանաձև» դարձավ այն բանից հետո, երբ 2003թ. ԱՄՆ-ը ներխուժեց Իրաք: Ամերիկացի զինվորները մինչև հիմա գտնվում են այդ երկրում. չնայած արդեն հարյուրավոր միլիարդ դոլարների հասնող ծախսերին՝ նրանք շարունակում են պայքարը ջիհադիստների հետ: Սակայն վերոնշյալ արտահայտությունը ռուսների համար, դատելով ամենից, հնչում է այսպես. «մենք ավերել ենք, դուք վճարեք, իսկ այդ ամենին կտիրենք մենք և մեր բարեկամները»: Կրեմլն անկասկած նշաններ է նկատում, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ընդհանրապես հրաժարվում է Ասադին պաշտոնանկ անելու մտքից:

Ավելին, Եվրոպայում, դատելով ամենից, մասշտաբային քաղաքական խուճապ է տիրում՝ կապված փախստականների նոր հոսքի հետ: Սակայն Մոսկվայի և Թեհրանի համոզվածությունը չի կարող թաքցնել այն փաստը, որ նրանք Սիրիայում բախվում են իրականում անլուծելի խնդրի հետ: Նախ և առաջ միանշանակ չէ այն հարցը, թե ինչ չափով է Ասադը վերահսկում Սիրիայի տարածքի գրեթե 35%-ը: Ռեժիմին հավատարիմ մարդկային ռեսուրսի պակասը նրան կախվածության մեջ է գցել Ռուսաստանից, Իրանից և այնպիսի ազդեցիկ խմբավորումներից, ինչպիսին է, օրինակ, լիբանանյան Հեզբոլահը:

Երկրորդ՝ Ռուսաստանը և Իրանը ինչ չափով են մտադիր օգնել Ասադի կողմնակիցներին՝ Սիրիայի մյուս տարածքը գրավելու համար: Ինքը՝ Սիրիան ամենայն հավանանականությամբ, բավարար քանակով մարդիկ չունի արևելյան հատվածը գրավելու և այնտեղ իր զորամասերը տեղադրելու համար: Դա է պատճառը, որ Պալմիրիան ձեռքից ձեռք է անցնում:

Ասադի՝ արդեն գրեթե 50 տարի գոյություն ունեցող ռեժիմը հիմնվում էր էներգետիկ ռեսուրսի և երկրի արևելքում բերքի վրա: Ռաքքայի, Հասաքայի և Դեյր էզ Զորի նահանգները մինչև 2010 թվականը արտադրում էին երկրի ողջ հացահատիկի մոտ 60%-ը, բամբակի 75%-ը, ամբողջ նավթը և բնական գազը: Ռուսաստանը և Իրանը ստիպված կլինեն կռվել այնքան ժամանակ մինչև վերահսկողության տակ առնեն ողջ Սիրիան. արդյունքում Ասադի ինքնուրույնությունը նկատելիորեն կաճի:

Սակայն Ռուսաստանի և Իրանի ներկայությունը Սիրիայի մի հատվածում արդեն էժան չի նստում նրանց վրա: Արաբական երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաները պնդում են, որ Իրանը 2013-2014թթ ստիպված է եղել Սիրիայի վրա ծախսել 16 մլրդ դոլար: Ռուսաստանը և Իրանը կախված են նավթից և բնական գազից, իսկ այսօր դրանց գները բավականին ցածր են, բացի դրանից, երկու երկրների հանդեպ էլ կիրառվում են միջազգային պատժամիջոցներ:

Այսպիսով, Դամասկոսը ստիպված է հանձնելու վերահսկողությունը տարածաշրջանային ռազմա-վարչական իր կազմությամբ խճանկարային առաջնորդներին:

1in.am