Ծայրահեղ լարված իրավիճակ Իրանում. ազատության ճանապարհին` արդեն 22 զոհ

03.01.18 | 10:40

1in.am-ը գրում է. Իրանում ցուցարարների և իրավապահների միջև բախումները անցած գիշեր շարունակվել են: Հաղորդվում է ինը զոհվածների մասին, այդ թվում՝ մեկ ոստիկանի. Reuters-ը հաղորդում է, որ վերջինիս վրա կրակել են որսորդական հրացանով: Ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ երկրում անկարգությունների հետևանքով արդեն 22 մարդ է զոհվել: Իրանում լարվածությունն աճում է ամեն ժամ և հիմա որևէ մեկը չի կարող կանխատեսել, թե ի վերջո ինչ հանգուցալուծում կստանան դրամատիկ իրադարձությունները:

Իշխանություններն արդեն ձերբակալել են 450 մարդու, որոնց նկատմամբ հաշվեհարդար են խոստանում, ըստ էության, պետական մակարդակով: Սակայն ռեպրեսիաները միայն ավելի արմատական են դարձնում ցուցարարների տրամադրությունները. տնտեսական պահանջների փոխարեն հիմա գերազանցապես հնչում են կղերական իշխանությունը տապալելու կոչեր: Իրանի իշխանություններն իրենց պահում են բռնապետության դասական կանոններով: Անարդյունավետ քաղաքականությունը խոստովանելու և բարեփոխումներ խոստանալու փոխարեն` նրանք արդեն օտարերկրյա «մեղավորներ» են գտել:

Իրանի ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամհանին հայտարարել է, թե իր երկրի դեմ «միջնորդավորված պատերազմ» են վարում ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան ու Սաուդյան Արաբիան: Իրանի հոգևոր առաջնորդ այաթոլա Ալի Համեյնին ասել է, թե «թշնամիներն» Իրանի դեմ օգտագործում են «զենք և դրամ»: ԱՄՆ քաղաքական էլիտան Իրանի իրադարձություններին արձագանքում է ամենաբարձր մակարդակով:

Թեհրանում թերևս կանխատեսում են, որ Իրանում իրական է փոփոխությունների հեռանկարը: Սա առանցքային դրվագ է ԱՄՆ մերձավորարևելյան քաղաքականության մեջ, որովհետև Իրանի թուլացումը կամ այդ երկրում ռեժիմի փոփոխությունն արմատապես կփոխի իրավիճակը բարդ տարածաշրջանում` էապես ազդելով թե արաբա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման և թե սիրիական գործընթացների վրա: Իրադարձությունների նման ընթացքը սիրական խնդրում կկաշկանդի Ռուսաստանի քաղաքականությունը` նրան հակելով պայմանավորվածությունների ԱՄՆ-ի և նրա գլխավորած կոալիցիայի հետ: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Թվիթերում գրել է, որ Իրանի ժողովուրդն ազատության և սննդի կարիք ունի: ԱՄՆ փոխնախագահ Մայք Փենսը շատ ավելի կտրուկ է եղել. նա ասել է, թե Սպիտակ տունը չի կրկնի նախորդ վարչակազմի սխալները և չի արհամարհի իրանցիների հուզումները: Սա աննախադեպ աջակցություն է իրանցիների ազատության պայքարին:

Մյուս կողմից` փաստ չէ, որ ԱՄՆ-ը կամ որևէ երկիր ուղղորդում, հրահրում են իրանական հուզումները: Գուցե գոյություն ունի տրամագծորեն հակառակ բանաձևը` Իրանի ժողովուրդը կամ նրա մի մասը ձևավորել են պայքարի այնպիսի օրակարգ, որը ներդաշնակ է համաշխարհային համատեքստին կամ աշխարհաքաղաքական որոշակի կենտրոնների նպատակներին: Իրանն` առնվազն Մերձավոր Արևելքի մակարդակով, դարձել էր տոտալիտար «մշակույթի» արտահանողն` արտաքին կոշտ քաղաքականության վրա վատնելով մեծ միջոցներ, երկրի ներսում անտեսելով մարդկանց տարրական իրավունքները, նրանց դատապարտելով ոչ բարեկեցիկ և ընչազուրկ կարգավիճակի:

Երբ երկրի արտաքին ագրեսիվ քաղաքականությունը ադեկվատ չի լինում նրա ունեցած ռեսուրսներին, ավելին հարվածում է մարդկանց կյանքի որակին, հեղափոխական իրավիճակն անխուսափելի է: Նման ռեժիմների հոգեվարքը կանխորոշված է պատմության օրինաչափությամբ` լինի դա Իրանի կղերական, թե Ռուսաստանի չեկիստական իշխանությունը: