Հայաստանի համար ամենավտանգավոր հաշտությունը

01.07.16 | 18:00

Ռուս-թուրքական հաշտության գործընթացը օբյեկտիվորեն և նույնիսկ պատմական օրինաչափության բերումով Հայաստանում առաջացրել է տագնապալի սպասումներ: Երբ Ռուսաստանն ու Թուրքիան բախվում են՝ մեջտեղում մնում է Հայաստանը, երբ նրանք հաշտվում են՝ Հայաստանը մնում է նրանց գրկախառնության արանքում: Երբ նրանք բախվեցին Սիրիայի սահմանին, օդում՝ Հայաստանում կրկին առաջացան տագնապալի սպասումներ՝ կապված այդ բախման մեջտեղում մնալու հետ: Խոսվում էր նույնիսկ այն մասին, որ Ռուսաստանը կարող է Թուրքիային պատասխան հարված հասցնել ղարաբաղյան ուղղությամբ կամ հենց Հայաստանի երկնքում: Բարեբախտաբար, իրադարձություններն այդպիսի զարգացում չունեցան:

Բայց այժմ էլ ռուսներն ու թուրքերը հաշտվում են, ընդ որում՝ հաշտվում են բավականին լուրջ տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում, և այդ հաշտությունը բերում է իսկապես լուրջ մարտահրավերներ Հայաստանի համար: Առավել ևս, որ երբ Ռուսաստանն ու Թուրքիան հաշտվում են, պատմականորեն դա անում են հայկական շահերի հաշվին: Ի վերջո՝ այլ տարբերակ նրանք չունեն էլ:

Իսկ ի՞նչ տարբերակներ ունի Հայաստանը: Մենք շատ ենք խոսում այն մասին, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան իրենց հաշտությամբ վտանգ են ներկայացնում Հայաստանի համար: Իսկ այսօրվա Հայաստանի համար ի՞նչը վտանգավոր չէ: Այսօրվա Հայաստանի համար վտանգավոր է ամեն ինչ՝ անգամ անձրևն ու կարկուտը: Եվ այդ ամենը վտանգավոր կլինի ցանկացած պետության համար, որտեղ, օրինակ, իշխանությունն այնպիսի մի ուժ է, ինչպիսին է ՀՀԿ-ն: Այն էլ՝ բացարձակ իշխանություն, և այն էլ՝ վերարտադրվելու հավակնություն ունեցող իշխանություն:

Սրան զուգահեռ՝ ամեն ինչ վտանգավոր կլինի մի պետության համար, որտեղ, ըստ էության, չկա ընդդիմություն, որտեղ չկա քաղաքացիական հասարակություն: Հայաստանն իր ներքին կառուցվածքով, բովանդակությամբ, որակներով, հատկանիշներով այնքան զուրկ է դիմադրողունակության ռեսուրսներից, որ վտանգավոր է ամեն ինչ՝ միջանցիկ քամին անգամ:

Այդ վտանգները, բարեբախտաբար, բախվում են մեր վերջին պատվարին ու փշրվում՝ բանակին: Սակայն բանակն այդ վտանգները չեզոքացնում է մեր իսկ որդիների, եղբայրների, հայրերի, ամուսինների կյանքի գնով: Իսկ այդ կյանքերը չափազանց թանկ են, որպեսզի մենք թույլ տանք, հանգիստ նայենք, թե ինչպես են մեր ներքին անորակության հետևանքները նրանք չեզոքացնում սահմանին կյանքի գնով:

Եվ ուրեմն՝ երբ մենք խոսում ենք Հայաստանին սպառնացող որևէ արտաքին վտանգի մասին, որևէ վտանգավոր գործընթացի մասին, այս դեպքում՝ ռուս-թուրքական հաշտեցման, մենք պետք է առաջին հերթին նայենք մեր ներքին որակներին, հայացք գցենք դրանց և միարժեքորեն արձանագրենք, որ Հայաստանն ունի արտաքին որևէ գործընթացի վտանգ չեզոքացնելու ըստ էության մի տարբերակ, մի հնարավորություն՝ փոխել ներքին որակները:

Արտաքին վտանգների և դրանց դիմակայելու մեր աստիճանը պայմանավորված է, ուղիղ համեմատական է մեր ներքին որակների արդիականության աստիճանին: Իսկ ի՞նչ ունենք մենք այս առումով: Բացարձակապես ոչ մի դրական շոշափելի դինամիկա, որը հնարավորություն կտա խոսել ոչ թե իմիտացիոն բացառությունների, այլ համակարգված ընթացքի մասին: Եթե ապրիլյան պատերազմի «տաք հետքով» իշխանությունը ինչ-որ բան փորձեց ցույց տալ հասարակությանը, ապա որքան «սառում» է այդ հետքը, որքան նստում են էմոցիաները, այնքան իշխանությունը վերադառնում է իր ավանդական կյանքին, որին մենք ականատես ենք լինում, օրինակ, խորհրդարանական քննարկումներում, երկու կարևոր օրենսգրքերի՝ Ընտրական և Հարկային օրենսգրքերի տեսքով, նաև հայ-ռուսական համատեղ ՀՕՊ համակարգի համաձայնագրի վավերացման տեսքով:

Մեր խնդիրը ռուս-թուրքական հաշտությունը չէ, կամ դա մեզ համար լուրջ խնդիր է, երբ մենք որպես պետություն հաշտ ենք համակարգային կոռուպցիայի, անիրավության, մոնոպոլիաների և օլիգոպոլիաների, պետական ռեսուրսների շարունակվող մսխման, բիզնեսի և իշխանության սերտաճման հետ:

1in.am